روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٧
مدنيان و عاصم و حمزه و اعمش و ايّوب خواندند:«شرب الهيم»به ضمّ«شين» و باقى قرّاء به فتح«شين»و هما لغتان.ابن جريج گفت:اين آيت پرسيدم از صادق جعفر بن محمّد كه اصحاب عبد اللّه«شرب»مىخوانند مرا گفت:
نشنيدى كه رسول-عليه السلام-بديل بن ورقاء الخزاعىّ را به اهل منا فرستاد در ايّام تشريق و گفت انّها ايّام اكل و شرب.و بعال [١]،بفتح الشّين.گفتند:در او سه لغت است:شرب و شرب و شرب،بضمّتين.ابو زيد انصارى گفت:از بعضى شرب شنيدم در مصدر اين فعل و«هيم»شتران[١٣٧-پ]تشنه باشند واحدها اهيم [٢]و هيماء و الجمع هيم.و گفتند هيام علتى باشد شتر را كه از آب سير نشود چندان كه مىخورد تا بميرد. [٣]قال لبيد:
اجزت الى معارفها [٤]بشعث [٥]
و اطلاح من العيدىّ هيم
ضحّاك و ابن كيسان و ابن عيينه گفتند:«هيم»ريگ نرم باشد تشنه كه چندان كه آب به او فروكنى فرومىشود [٦].و گفتند:هيم جمع اهيم باشد و او سموم زده باشد كه از آب سيرى نيابد [٧].
هٰذٰا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ ،گفت:اين نزل و غذا و طعام ايشان باشد [٨]روز قيامت [٩]روز جزا و حساب [١٠].
آنگه گفت بر سبيل تنبيه: نَحْنُ خَلَقْنٰاكُمْ فَلَوْ لاٰ تُصَدِّقُونَ ؛ما شما را
[١] .اساس:يقال با توجّه به كا تصحيح شد.
[٢] .اساس و كا:هيم،با توجه به آج و ديگر نسخهها تصحيح شد.
[٣] .آد،گا:همچنان مىخورند تا بميرند.كا؛چندان كه تواند آب مىخورد تا بميرد.
[٤] .كذا در اساس و آج:معافها؛كا:معارفها،آد و گا:ندارد.
[٥] .كذا در اساس و آج؛كا:بسقّب؛شعرانى(٢٠/١١):بسيف.
[٦] .آد،كا:بر او مىريزيى فرومىبرد.
[٧] .آج:نباشد.
[٨] .كا+در.
[٩] .كا،گا+كه.
[١٠] .كا،گا+باشد.