روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٦ - ترجمه
حِكْمَةٌ بٰالِغَةٌ ؛حكمتى استى [١]تمام رسيده كه در او نقصانى نيست.گفتند مراد قرآن است. فَمٰا تُغْنِ النُّذُرُ ،چه غنا كند [٢][٩٤-پ]پيغامبران و ترسانندگان [٣]چون [٤]ايشان نشنوند [٥]و كار نبندند [٦]و تكذيب كنند ايشان را و مخالفت نمايند! فَتَوَلَّ عَنْهُمْ ،از ايشان برگرد و پشت بر كار ايشان كن.گفتند:اين و امثال اين منسوخ است به آيت قتال اگر حمل كنند بر حقيقت و اگر گويند بر سبيل وعظ [٧]و تهديد گفت،جمع توان كردن [٨]ميان او و آيت قتال و بيانش آن است كه [٩]:الى يَوْمَ يَدْعُ الدّٰاعِ ،يعنى رها كن اين كافران را تا به روز قيامت،و آن روز [١٠]باشد كه داعى دعوت كند به كارى منكر،فظيع،عظيم [١١]،و آن دوزخ است.بعضى دگر گفتند:در كلام محذوفى هست و آن آن است:فتولّ عنهم فانّهم يرون ما ينزل بهم من العذاب يوم يدع الداع الى امر منكر [١٢]؛برگرد از ايشان و رها كن ايشان را كه ايشان عذاب خود و جزاى خود ببينند آن روز كه داعى دعوت كند ايشان را به كارى منكر.و على كلّ حال،عامل در يوم يدع الداع محذوف است براى آنكه محال است كه«فتولّ»به عامل او [١٣]كنند.و«نكر»كارى باشد منكر كه طبع از او نافر باشد از جهت كراهت و تعذّر [١٤]و اين صفت[است] [١٥]و مثله:رجل
[١] .آج،آد،گا:است.
[٢] .آد:كنند.
[٣] .آد،گا:ترسندگان.
[٤] .آد،كا،گا+امّتان.
[٥] .آج،كا:بشنوند.
[٦] .اساس:بندند،با توجه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٧] .آد+است.
[٨] .آد،كا،گا:كرد.
[٩] .آج+حسن گفت معنى آيت آن است كه؛آد،كا،گا+حسن گفت معنى آيت آن است كه در آخر مىگويد.
[١٠] .آد،كا،گا:روزى.
[١١] .آد،كا،گا:و نكر،كارى فظيع و عظيم و منكر بود.
[١٢] .آد،كا،گا+گفت.
[١٣] .آد،كا،گا:وى.
[١٤] .آد:تقزّز؛كا:قذورات؛گا:قذارت.
[١٥] .اساس:ندارد،با توجه به آج افزوده شد.