روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٤٥ - ترجمه
ما تو را مىبينيم. وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ ؛و تسبيح كن به شكر [١]خداى آنگه[كه] [٢]برخيزى.
ابو الاحوص گفت و عطا و سعيد جبير:آنگه كه از مقام و مجلس برخيزى بگو سبحانك اللهمّ و بحمدك.اگر مجلس خير بود[٦٤-پ]خيرت بيفزايد و اگر مجلس خير نبود كفّارۀ گناه بود.دليل اين تأويل آن است كه ابو هريره روايت كرد كه رسول-عليه السلام-گفت:هركه در مجلسى بنشيند [٣]كه در آن مجلس لفظ و گفتا گوى باشد چون بر خواهد خاست [٤]بگويد:
سبحانك اللّهمّ و بحمدك لا اله الّا انت استغفرك و اتوب اليك، هرچه در آن مجلس گفته باشد و كرده [٥]، بيامرزند او را.ابن زيد گفت كه معنى آن است كه:و صلّ بامر ربّك حين تقوم من منامك؛نماز كن به فرمان خداى چون از خواب برخيزى.
ضحّاك و ربيع گفتند چون به نماز برخيزى بگو:سبحانك اللّهمّ و بحمدك تبارك اسمك و تعالى جدّك و لا اله غيرك.و روايتى ديگر از ضحّاك [٦]آن است كه چون به نماز برخواهى خاستن بگو:اللّه اكبر كبيرا و الحمد للّه كثيرا و سبحان اللّه بكرة و اصيلا.كلبى گفت:معنى آن است كه چون از خواب برخيزى ذكر خداى مىكنى [٧]به زبان و به سمع [٨].و تهليل مىكنى [٩]تا به نماز مشغول شدن [١٠]و گفتند:
نماز بامداد خواست.و گفتند:نماز پيشين خواست،چون از قيلوله برخيزد.
وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ ؛و از شب.«من»تبعيض است.تسبيح كن خداى را گفتند:نماز خفتن خواست [١١]و گفتند [١٢]:نماز شام و خفتن خواست [١٣].و گفتند:
[١] .آج:بر شكر.
[٢] .اساس:ندارد،از آج افزوده شد.
[٣] .آد،گا:هركه از مجلسى بر خيزد.
[٤] .كا:خاستن.
[٥] .آد،گا:گفته و كرده باشد.
[٦] .اساس:اصحاب،با توجه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٩] [٧] .همۀ نسخهها:مىكن.
[٨] .آج+تسبيح؛ديگر نسخهها:به تسبيح.
[١٠] .آد:شوى.
[١١] .همۀ نسخهها:است.
[١٢] .اساس:گفتن،با توجه به آج و ديگر نسخهها تصحيح شد.
[١٣] .آد،كا،گا:است.