پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٥ - تفسير آيات

بنابر مشهور آخرين سوره يا از آخرين سوره هايى است كه بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شده است و بسيارى از مسائل مهمّ اسلامى و از جمله مسائل مربوط به حكومت كه از اركان مهمّ اسلام است در آن مطرح گرديده، و در آيه‌هاى متعددى از اين سوره تأكيد شده است كه «حكم»، «فرمان» و «تشريع قانون» منحصر به خدااست، و اين تأكيدهاى مكرّر در اين سوره پر معنى است.

هشتمين آيه سخن از ايمان و تسليم مطلق در برابر حكم خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله به ميان آورده مى‌گويد: «هنگامى كه مؤمنان به سوى خدا و رسولش دعوت شوند تا ميان آنها حكم كند، فقط سخنشان اين است كه مى‌گويند:" شنيديم و اطاعت كرديم"»: انَّماكانَ قَولَ المُؤمِنينَ اذادُعُواالَى اللّهِ وَ رَسوُلِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُم انْ يَقُولُواسَمِعْنَا واطَعْنا و اولئكَ هُمُ المُفلِحُونَ‌. [١]

از شأن نزولى كه در بعضى از تفاسير براى آيات بعد از آن آمده است- كه جمعى از مناقان هنگامى كه وضع خود را متزلزل ديدند خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله رسيدند و سوگند ياد كردند كه ما تسليم فرمان توايم- روشن مى‌شود كه منظور از آيه فوق كه سخن از نقطه مقابل اين گروه يعنى مؤمنان مى‌گويد تسليم مطلق در مقابل قوانين خدااست، و هر قانونى را غير آن از درجه اعتبار ساقط مى‌كند، و اگر منظور تنها مسأله قضاوت و داورى باشد باز دلالت بر مقصود ما دارد؛ زيرا همان گونه كه گفتيم: «مسأله داورى نيز بر اساس قانونى صورت مى‌گيرد»؛ بنابراين تسليم بودن در برابر قضاوت خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله به معنى تسليم بودن در مقابل قانون الهى است؛ و لذا هميشه قضات هنگام صدور احكام خود، استناد به يك يا چند ماده قانون مى‌كنند و بر اساس آنها حكم صادر مى‌كنند، مؤمنان بايد تنها به موارد قوانين الهى استناد جويند.

[١]. سوره نور، آيه ٥١ ..