پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٢ - ٢- اهميّت علم منحصر به علوم دينى نيست!

مطابق حديثى مى‌فرمايد: «مَنْ سُئِلَ عَنْ عِلْمٍ يَعْلَمُهُ، فَكَتَمَهُ الْجِمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِلِجامٍ مِنْ نارٍ»: «كسى كه از او سؤال درباره علومى كه مى‌داند، بكنند و كتمان كند در روز قيامت لجامى از آتش بر دهان او مى‌زند»! [١] در حديث ديگرى از همان حضرت، به تعبير روشن ترى در اين باره برمى خوريم كه مى‌فرمايد: «مَنْ كَتَمَ عِلْماً نافِعاً عِنْدَهُ، الْجَمَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ بِلِجامٍ مِنْ نارٍ»: «كسى كه علم مفيد را كه نزد اواست كتمان كند، خداوند در قيامت لجامى از آتش بر دهان او مى‌زند»! [٢] روشن است اين تعبير تمام علومى را كه براى انسان ها در هر زمينه‌اى مفيد و نافع است شامل مى‌شود.

باز در حديث ديگرى از همان حضرت، اين معنى با صراحت نقل شده كه فرمود: «مَنْ عَلِمَ شَيْئاً فَلا يَكْتُمهُ»: «هر كسى علم و دانشى درباره چيزى دارد آن را كتمان نكند». [٣]

٢- اهميّت علم منحصر به علوم دينى نيست!

ممكن است بعضى چنين تصوّر كنند؛ اين همه تأكيدات كه درباره فراگرفتن تعليم و تعلّم و نشر علوم و دانش ها در آيات قرآن مجيد و روايات اسلامى آمده است؛ تنها ناظر به علوم دينى است، و آنچه را در «بحث حكومت اسلامى» و گسترش همه علوم مورد توجّه است، شامل نمى‌شود.

ولى اين اشتباه بزرگى است؛ زيرا هم از آيات قرآن و هم از روايات اسلامى اهميّت علم و تعليم و تربيت به طور مطلق استفاده مى‌شود.

شواهد اين معنى فراوان است از جمله در آيات قرآن، موارد زير به چشم مى‌خورد:

١- در داستان آدم عليه السلام مسأله تعليم اسماء بيان شده كه اشاره به علم و آگاهى بر اسرار

[١]. مجمع البيان، جلد ١ و ٢، صفحه ٢٤١، ذيل آيه مورد بحث..

[٢]. كنز العمال، جلد ١٠، صفحه ٢١٦، حديث ٢٩١٤٢ و بحار الانوار، جلد ٢، صفحه ٧٨ ..

[٣]. كنز العمال، حديث ٢٩١٤٥ ..