پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٧ - روح جهاد دفاع است؛ نه تهاجم

هجوم آنها بر ضعفاى شيعه و تسلّط بر آنان جلوگيرى مى‌كنند.» [١] و حتّى در بعضى از روايات از على عليه السلام نقل شده جمله‌ «رابطوا» به انتظار نمازهاى يكى پس از ديگرى تفسير شده است‌ [٢] كه آن نيز در حقيقت همانند آماده باش در برابر لشكر شيطان است. (دقّت كنيد)

و در چهارمين دستور، فرمان به تقواى الهى مى‌دهد، اشاره به اينكه صبر و استقامت و مرابطه همه بايد آميخته با تقوا و پرهيزكارى و اخلاص باشد و از هر گونه تظاهر و رياكارى دور گردد.

در نهمين آيه دستور مى‌دهد كه در دو جبهه با دشمنان پيكار كنيد و شدت عمل به خرج دهيد، دشمنان داخلى يعنى منافقان و عوامل نفوذى آنها كه در لابلاى صفوف مسلمين جاى گرفته و از هر فرصتى براى تضعيف حكومت اسلامى بهره مى‌گيرند و در برابر دشمنان خارجى كه به عنوان كفار به آنها اشاره شده است، مى‌فرمايد: «اى پيامبر با كافران و منافقان پيكار كن و بر آنها سخت بگير! و جايگاه آنها دوزخ است و چه فرجام بدى دارند!» يا ايُّهَا النَّبىُّ جاهِدِ الْكُفّارَ وَالْمُنافِقينَ وَاغلُظ عَلَيْهِمْ وَ مَأواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصير. [٣]

البته جهاد معنى وسيعى دارد كه هم پيكار مسلحانه را شامل مى‌شود، و هم مبارزات فرهنگى و اجتماعى و خشونت در سخن و افشاگرى و تهديد را، بنابراين اگر در روايات مى‌خوانيم: پيامبر هرگز با منافقان جنگ مسلحانه نكرد- چنانكه در حديث امام صادق عليه السلام آمده است: «انَّ رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُقاتِلْ مُنافِقاً قَطُّ» [٤]- منافاتى با آنچه در اين آيه آمده ندارد.

اضافه بر اين، آنچه در آيه آمده يك دستور كلّى است كه اگر منافقان از حدود معيّنى تجاوز نكردند؛ تنها با مبارزات غير مسلحانه با آنها برخورد مى‌شود، ولى اگر توطئه آنها

[١]. بحار، جلد ٢، صفحه ٥ ..

[٢]. مجمع البيان، جلد ١ و ٢، صفحه ٥٦٢ ..

[٣]. سوره توبه، آيه ٧٣ و سوره تحريم آيه ٩ ..

[٤]. مجمع البيان، جلد ١٠، صفحه ٣١٩ ..