در اين سيستم حكومتى، اصل بر اين است كه تمم مردم از هر گروه و هر قشر با آزادى كامل به پاى صندوقهاى رأى بروند و نمايندگان واقعى خود را انتخاب كنند و سرنوشت ملت خويش را براى سالهاى معين تحت ضوابط خاصى به دست آنها بسپارند و آنها نيز با تبادل نظر و مشورتى كه ظاهراً آزادانه صورت مى‌گيرد، قوانين و مقرراتى كه به عقيده آنها حافظ منافع مردم است و وضع و مقرر كنند و هيئتى براى اجراى آن تعيين نمايند كه رئيس اين هيئت گاه وسيله اين نمانيدگان انتخاب مى‌شود و گاه مستقيماً به وسيله مردم، تحت عنوان نخست وزير يا رئيس جمهورى، و آن را حكومت دموكراسى يعنى حكومت مردمى يا حكومت مردم بر مردم مى‌نامند.

اين نوع حكومت نيز به دو نوع تقسيم مى‌شود: نوعى كه ظاهراً و واقعاً جنبه مردمى دارد، و اين در دنياى امروز و گذشته بسيار كم و شايد وجود خارجى پيدا نكرده باشد.

نوع ديگر آن است كه اب و رنگى از حكومت مردمى دارد ولى در باطن چنين نيست، روح آن «استبداد» و ظاهر آن «دموكراسى» است!

اين تفاوت ظاهر و باطن نيز دو گانه است گاه فرد يا افراد خودكامه‌اى آشكارا در روند انتخابات دخالت مى‌كنند و مردم را با فشار به پاى صندوقهاى مى‌فرستند و يا با آراء تقلبى صندوقها را پر مى‌كنند، تا افراد مورد نظر خود را از صندوق بيرون آورند. و گاه اين دخالت به طور مرموز، و حتى نا آگاهانه صورت مى‌گيرد به طورى كه افراد ساده لوح و خوش باور، تصور مى‌كنند انتخاب به صورت كاملًا آزاد صورت گرفته، در حالى كه چنين نبوده است، زيرا گروه اندكى كه داراى ثروت و امكانات فراوان هستند وسايل ارتباط جمعى را در اختيار مى‌گيرند، و با ظرافت تمام و استفاده از دقايق روانشناسى افراد مورد نظرشان به گونه‌اى تبليغ مى‌كنند كه غالب مردم تصور مى‌كنند اينها افرادى انديشمند! در حالى كه واقعاً مزدورانى هستند كه در خدمت آن گروه ثروتمند پر نفوذ و سود پرست قرار گرفته‌اند.

در اين گونه جوامع كه نمونه‌هاى فراوانى در اروپا و به ويژه آمريكا دارد حكومت در واقع نوعى استبداد و ظالمانه است كه در لباس دموكراسى و حكومت مردمى عرضه مى‌شود.

***