پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٩ - ١- جهاد ابتدايى

٢- جهاد براى خاموش كردن آتش فتنه‌

در آيه ١٩٣ سوره‌ «بقره» مى‌خوانيم: وَ قاتِلُوهُمْ حَتّى لاتَكُوُنَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدّينُ لِلّهِ فَانِ انْتَهَوا فَلا عُدْوانَ الّا عَلَى الظّالِمينَ‌: «با آنها (دشمنان) پيكار كنيد؛ تا فتنه (وبت پرستى، و سلب آزادى از مردم،) باقى نماند؛ و دين، مخصوص خدا گردد. پس اگر آنها خوددارى كردند و دست از فتنه جويى برداشتند مزاحم آنها نشويد، چرا كه تعدّى جز بر ستم كاران روا نيست.»

همان گونه كه قبلًا اشاره كرديم در تفسير فتنه در ميان دانشمندان گفتگواست، ولى فتنه را به هر معنى تفسير كنيم؛ خواه به معنى ايجاد فساد، يا شكنجه كردن مؤمنان، و شرك و بت‌پرستى آميخته با تحميل عقيده بر ديگران و خواه به معنى تلاش براى گمراه ساختن و فريب و نيرنگ مؤمنان، هر چه باشد نوعى تهاجم از سوى دشمن حساب مى‌شود؛ و بنابراين جهاد در مقابل آن نيز شكل دفاعى به خود مى‌گيرد.

جمله‌ فَانِ انْتَهَوا فَلا عُدْوانَ الّا عَلَى الظّالِمينَ‌ نيز به خوبى نشان مى‌دهد كه هدف در هم كوبيدن ظلم ظالمان و ستمگران است.

قابل توجّه اينكه در آيه ١٩١ سوره‌ «بقره» مى‌خوانيم: وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثِقِفْتُمُوهُمْ وَاخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيثُ اخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ اشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ‌: «آنها را هر جا يابيد به قتل برسانيد؛ و آنها را بيرون كنيد، و از آنجا كه شما را بيرون ساختند و فتنه از جنگ و كشتار هم بدتر است».

اين آيه با توجّه به آيه قبل از آن كه سخن از مشركان مهاجم مى‌گويد به روشنى دعوت به پيكار و كشتار كسانى مى‌كند، كه بر مسلمانان تاخته بودند؛ و آنها را از خانه و لانه خود بيرون كرده و از هيچ جناياتى ابا نداشتند، مخصوصاً مسلمانان را براى تغيير دينشان پيوسته در فشار مى‌گذاشتند؛ و حتّى شكنجه مى‌دادند، قرآن نه تنها پيكار با اين گونه افراد