پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧١ - ٧- آثار فرهنگى كنگره عظيم حجّ
نشانده، هويّت اين عبادت بزرگ را مسخ نكنند، به عمق تأثيرات آن از نظر فرهنگى و آموزشى آشنا، و از بركات آن بهرهمند مىشوند.
نماز عيدين (عيد فطر و عيد قربان) كه شباهت زيادى با نماز جمعه دارد مخصوصاً از نظر وجود دو خطبه كه در اينجا بعد از نماز بجا آورده مىشود، همان آثار و بركات نماز جمعه را مىتواند داشته باشد.
٧- آثار فرهنگى كنگره عظيم حجّ
يكى ديگراز عبادات اسلامى كه آن نيز تأثير مهمّى در آموزش مسلمين و نشر علم و دانش و وحدت صفوف و وقوّت و شوكت مسلمين دارد؛ مراسم حج است كه همه سال، ميليون ها نفر از مسلمانان را از سراسر جهان به سوى خود فرا مىخواند و در يك كنگره عظيم جمع مىكند و آموزش هاى زيادى را در جهات معنوى و مادّى به آنها مىدهد.
اين نكته قابل توجّه است كه شركت در اين مراسم براى هر مسلمانانى كه توانايى داشته باشد؛ يك بار درطول عمر واجب، و دفعات ديگر مستحب است، و هيچ فرقى ميان مسلمانان از زن و مرد و پير و جوان و سياه وسفيد، و با سواد و بى سواد نيست، و به همين دليل همه ساله گروه عظيمى از شخصيت هاى علمى و فرهنگى و سياسى و اقتصادى مسلمين در ميان صفوف حجاج به زيارت خانه خدا مىشتابند، و در طول مدّتى كه در مكّه و مدينه و ساير مواقف با هم در تماس هستند، قسمت قابل ملاحظهاى از معلومات خود را مبادله مىكنند.
مخصوصاً در اين اواخر كه بسيارى از مسلمانان به اهميّت اين گردهمايى معنوى عظيم آشناتر شدهاند در حاشيه اين مراسم پرشكوه، گردهمايىها، سمينارها و كنگرههايى تشكيل مىدهند؛ كه انديشمندان كشورهاى مختلف در آن جمع مىشوند، و ره آوردهاى فرهنگى خود را در اختيار يكديگر از (اين طرق) قرار مىدهند.