پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٤ - نظام اجرائى حكومت اسلامى در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله

سپس به بخش هاى مختلف اجرائى حكومت پرداخته؛ نخست به مسأله نيروى دفاعى و ارتش قدرتمند اسلام پرداخته؛ و بعد به كارمندان و كارگزاران حكومت؛ و سپس به قضات اشاره مى‌كند، سپس به سراغ تجّار و امور تجارى و صنعتى، و اقتصادى مى‌رود و سرانجام به مسائل مربوط به نيازمندان و محرومان جامعه مى‌پردازد؛ و وظايف و مسئوليت هاى هر يكى از آنها را در رابطه با اين امور طىّ بيانات گسترده و بسيار حساب شده‌اى، با ذكر دقايق و ظرايف شرح مى‌دهد.

اين عهدنامه كه در واقع عصاره‌اى از آيات قرآن مجيد و روايات نبوى است؛ آن چنان تنظيم شده كه نه تنها، گذشت چهارده قرن گرد و غبار كهنگى بر آن نيفشانده، بلكه عظمت آن با گذشت زمان آشكارتر شده است و نمونه بارزى از برنامه ريزى اسلامى در زمينه اصول حاكم بر مديريت اسلام و نظام اجرائى در حكومت اسلامى است.

نظام اجرائى حكومت اسلامى در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله‌

اگر چه‌ «حكومت اسلامى» در عصر آن حضرت بسيار ساده بود؛ ولى تمام آنچه براى يك حكومت مقتدر مورد نياز است، در آن پيش بينى شده بود؛ «مسجد پيامبر ٩» باآن سادگى عجيب پايگاه اصلى حكومت و كانون نظام اجرائى بود.

از يك سو دانشگاه اسلام محسوب مى‌شد؛ چرا كه شب و روز كانون آموزش و پرورش و تعليم و تربيت بود.

و از سوى ديگر ستاد ارتش اسلام و مركز فرماندهى كل قوا به حساب مى‌آمد.

و ازسوى سوم محكمه قضا وبه اصطلاح كاخ دادگسترى بود.

از سوى چهارم مركز بيت المال و جمع آورى زكات و غنائم جنگى محسوب مى‌شد؛ و با تمام كوچكى و سادگى كه داشت همه اين امور را در خود جاى مى‌داد!

پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله براى هر كدام از اين امور، مسئول يا مسئولينى برگزيده بود و اين امر بعد از آن حضرت نيز ادامه يافت؛ مخصوصاً در عصر على عليه السلام شكل و رنگ تازه و تنظيمات وسيع ترى به موازات پيشرفت اسلام در جهان پيدا كرد، كه اصول آن در فرمان آن‌