پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٧ - داستان جاسوسى حاطِب و ساره

در آيه ٤٧ سوره توبه به مسلمانان هشدار مى‌د هد كه مراقب تحرّكات جاسوسى منافقان باشند مى‌فرمايد: «اگر آنها همراه شما (و به سوى ميدان جنگ تبوك) خارج مى‌شدند، چيزى جز اضطراب و ترديد به شما نمى‌افزوند، و به سرعت در ميان شما به فتنه انگيزى مى‌پرداختند و در ميان شما جاسوسانى براى آنها وجود دارد، و خداوند نسبت بهظالمان آگاه است» لَوْ خَرَجُوا فيكُمْ مازادُوْكُمْ الّا خَبالًا وَلَاوْضَعُوا خِلالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَ فيكُمْ سَمّاعُونَ لَهُمْ وَاللَّهُ عَليمٌ بِالظّالِمينَ‌. [١]

«سمّاع» ممكن است به معنى جاسوس باشد، يا كسى كه حالت پذيرش و شنوايى او زياد است، ولى احتمال اوّل با مورد آيه مناسب تر است.

اين در حالى است كه در چند آيه قبل از آن به پيامبر صلى الله عليه و آله دستور مى‌دهد كه تلاش كند و منافقان را بشناسد، مى‌فرمايد: «خداوند تو را بخشيد، چرا به آنها اجازه دادى كه از شركت در ميدان جهاد خوددارى كنند، چرا نگذاشتى آنها كه راست مى‌گويند از آنها كه دروغ مى‌گويند شناخته شوند؟» عَفَى اللَّهُ عَنْكَ لِمَ اذِنْتَ لَهُمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبينَ‌. [٢]

داستان جاسوسى حاطِب و ساره‌

از داستان حاطب بن ابى بَلْتَعَه كه در آستانه فتح مكّه واقع شد نيز استفاده مى‌شود كه پيامبر صلى الله عليه و آله دستگاه ضدّ جاسوسى نيرومندى داشت.

توضيح اينكه: در حالى كه پيامبر صلى الله عليه و آله آماده فتح مكّه مى‌شد و مقدّمات آن را در مدينه فراهم مى‌ساخت اصرار داشت تا اخبار به مكّه منتقل نشود، در اين ميان يكى از مسلمانان به نام حاطب بن ابى بلتعه كه در جنگ بدر و بيعت رضوان شركت كرده بود گرفتار يك‌

[١]. «اوضعوا» از مادّه «ايضاع» به معنى به سرعت حركت كردن است، و در اينجا منظور آن است كه منافقان به سرعت درميان مسلمانان ساده دل ايجاد فتنه و تفرقه و نفاق مى‌كردند، سوره توبه، آيه ٤٧ ..

[٢]. سوره توبه، آيه ٤٣ ..