پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٧ - ١- جهاد ابتدايى

تُصيبُوا مُعْوِراً وَلا تُجْهِزُوا عَلى جَريحٍ وَلا تُهيجُوا النِّساءَ بِاذىً وَ انْ شَتَمْنَ اعْراضَكُمْ وَ سَبَبْنَ امَرائِكُمْ»:

«هنگامى كه به اذن خدا آنان را شكست داديد، فراريان را نكشيد، و افراد ناتوان را از پاى در نياوريد، مجروحان را به قتل نرسانيد، و زنان را با اذيّت و آزار و تحريك نكنيد، و هر چند آنها به شما دشنام دهند، و به سران شما بدگويى كنند». [١] با توجّه به آنچه در حديث پيامبر صلى الله عليه و آله كه در بالا آمد خوانديم كه اين توصيه را هميشه قبل از جنگ ها به فرماندهان و نفرات لشكر مى‌فرمود، به خوبى روشن مى‌شود؛ كه اين دستورات جزء برنامه‌هاى اصلى اسلام در مورد جهاد و جنگ با دشمن است؛ و حكومت اسلامى بايد همواره در زنده نگهداشتن آن پافشارى كند.

انواع جهاد

اگر چه جمعى از محقّقان، جهاد اسلامى را بر دو بخش تقسيم مى‌كنند: جهاد ابتدايى، و جهاد دفاعى، و براى هر يك از اين دو بخش، بخش هاى ديگرى وجود دارد، ولى در واقع حتّى جهاد ابتدايى هم يك نوع جهاد دفاعى است؛ كه از توضيحات آينده روشن خواهد شد، با اين اشاره به آيات قرآن مجيد باز مى‌گرديم و انواع جهاد را در قرآن مورد بررسى قرار مى‌دهيم:

١- جهاد ابتدايى‌

در آيه ٣٩ سوره‌ «حج» كه به عقيده بعضى نخست آيه جهاد است؛ مى‌خوانيم: اذِنَ لِلَّذينَ يُقاتِلُونَ بِانَّهُمْ ظُلِمُوا وَ انَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَديرٌ: «به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل‌

[١]. نهج البلاغه، نامه ١٤ ..