پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣١ - شرح و جمع بندى

نصيب ديگرى است؛ بنابراين مفهوم ظلم را مى‌دهد؛ و گاه به صورت باب افعال (اقساط) استعمال مى‌شود كه مفهومش دادن نصيب و سهم ديگرى است، و آن معنى عدالت را مى‌رساند.

مطابق اين بيان و تعبيرات ديگرى كه نامبرد دارد كلمه قسط و عدل از نظر معنى و مفهوم يكسان است، ولى ممكن است اين تفاوت ميان آن وجود داشته باشد كه واژه قسط واقساط در مواردى به كار مى‌رود كه گروهى در چيزى شريك باشند و اگر نصيب و بهره هر كدام به طور كامل پرداخته شود اين عمل قسط است ولى اگر در ميان آن تبعيض كنند جور است.

ولى عدالت كه نقطه مقابل آن ظلم است مفهوم گسترده‌ترى دارد هم در موارد شركت و هم در غير موارد آن به كار مى‌رود؛ بنابراين اگر مالى حقّ مسلّم كسى باشد و آن را به او بدهند عدالت است، و اگر بگيرند ظلم است. [١]

پنجمين آيه ناظر به اختلافات شخصى و خصوصى است. دستور مى‌دهد كه اگر ميان زن و مرد در زندگى خانوادگى اختلافى پيدا شود صلح در ميان آنها برقرار سازيد، مى‌فرمايد: «هر گاه زنى از طغيان يا اعراض و روى گردانى شوهرش بيم داشته باشد مانعى ندارد كه صلح كنند (و هر كدام به خاطر صلح از پاره‌اى حقوق خود صرف نظر نمايند) سپس مى‌افزايد: «صلح بهتر است»: وَالصُّلْحُ خَيْر. [٢]

درست است كه مورداين جمله صلح در اختلافات خانوادگى است، ولى مفهوم جمله بسيار وسيع و گسترده است كه هر گونه صلح و صفا را ميان دو نفر يا دو گروه يا دو ملّت و كشور را شامل مى‌شود. (دقّت كنيد)

[١]. در واقع نسبت ميان او دو عموم و خصوص مطلق است، قسط مفهوم خاصّى دارد كه تنها در موارد شركت به كار مى‌رود و عدالت مفهوم وسيع ترى دارد، كه هم آن و هم غير آن را شامل مى‌شود ..

[٢]. سوره نساء، آيه ١٢٨ ..