پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦١ - ٣- فراگيرى علوم مفيد در روايات اسلامى

خواهد برد.» [١] در گفته ديگر از پرفسور گيب استاد زبان عربى در دانشگاه لندن، در مقاله‌اى كه تحت عنوان نفوذ ادبيات اسلامى در اروپا نگاشته چنين نقل مى‌كند:

«هنگامى كه به گذشته نظر مى‌افكنيم، مى‌بينيم علوم و ادبيّات شرق و به منزله خمير مايه‌اى (براى تمدن غرب بود، به گونه‌اى كه نفوذ روحيّات و افكار شرق، روح تاريك مردم قرون گذشته غرب) را روشن ساخت و آنها را به جهان وسيع ترى هدايت نمود»! [٢] جرجى زيدان مورّخ معروف مسيحى در كتاب تاريخ تمدن اسلامى در بحث تأثير اسلام در علوم و دانش هايى كه از خارج به حوزه اسلامى وارد شد چنين مى‌نويسد:

«هنگامى كه تمدّن اسلامى به مرحله كامل رسيد و علوم بيگانه در بلاد اسلام انتشار يافت؛ مسلمانان به فراگرفتن آن پرداختند، گروهى (از دانشمندان اسلام) نبوغ خود را به كار گرفته و بر صاحبان اصلى آن علوم پيشى گرفتند؛ و آراء و كشفيّات جديدى بر آن افزودند؛ و به اين ترتيب علوم و دانش ها تنوّع و تكامل يافت، و با فرهنگ و آداب اسلامى آميخته شد، و شكل تمدّن اسلامى به خود گرفت و هنگامى كه اروپائيان براى باز پس گرفتن علوم يونان نهضت كردند، بيشتر اين علوم را با همان رنگ اسلامى از لغت عربى گرفتند»! [٣] در عبارت ديگرى مى‌نويسد: «از آنچه درباره نقش تعليم، در تمدّن اسلامى گفتيم به خوبى استفاده مى‌شود كه علم و دانش، در جهات مختلف (نزد مسلمانان) بارور گشت، و علما و فقها و پزشكان و فلاسفه، نبوغ خود را در اين راه آشكار ساختند». [٤] كوتاه سخن اينكه در كتب تاريخ عمومى جهان، يا كتبى كه در خصوص تاريخ تمدّن اسلامى نوشته شده است؛ اعترافات زيادى از مورّخان شرق و غرب، پيرامون نهضت علمى مسلمانان و تأثير آن در دراز مدّت و كوتاه مدّت در تاريخ علم و فرهنگ بشرى به چشم‌

[١]. همان مدرك، صفحه ١١١ ..

[٢]. همان مدرك، صفحه ١٨١ ..

[٣]. تاريخ تمدن اسلامى، جرجى زيدان، جلد ٣، صفحه ١٩٦ ..

[٤]. همان مدرك، صفحه ٢٢٢ ..