پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٠ - امر به معروف ونهى از منكردر روايات اسلامى

نحوى از آن جلوگيرى كند، و نكند در آن سهيم خواهد بود، بى شك تأثير بسيار عميق و گسترده‌اى در پيشگيرى از گناه و دعوت به انجام وظايف و مسئوليتها دارد.

اين در حالى است كه در جهان امروز، و در تمام حكومتهاى الحادى مسؤوليّت جلوگيرى از تخلّفات و مفاسد تنها به عهده گروه كوچك خاصّى گذارده شده، و به همين دليل كاربرد آن بسيار محدود و كم است.

و از اينجا عظمت و اهميّت اين دستور مهمّ اسلامى از يكسو، و مردمى بودن حكومت اسلام از سوى ديگر روشن مى‌شود. ولى اين به آن معنى نيست كه عموم مردم مانند يك پليس عمل كنند؛ بلكه وظيفه آنها در حدّ دعوت به نيكى ها و مبارزه با بدى ها از طريق نصيحت و اندرز و گاه هم دورى كردن و قطع رابطه نمودن از فاسدان و مفسدان است.

٢- در بحث تعزيرات به اين نكته اشاره شد كه آنها بخشى از حكم گسترده‌ «امر به معروف و نهى از منكر» هستند، همان بخشى كه تنها در اختيار حاكم شرع مى‌باشد، و ديگران حق دخالت در آن را ندارند، و همان گونه كه در آنجا آمده، تعزير به معنى جلوگيرى و بازداشت از گناه يا ادامه و تكرار آن است، و در اين راه بايد از قاعده‌ «الَاسْهَلُ فَالاسْهَلُ» (ملايم و ملايمتر) استفاده كرد يعنى هميشه از مراحل ساده‌تر بايد آغاز نمود، اگر مؤثّر نيفتاد به مراحل پيچيده‌تر و خشن‌تر پرداخت.

تذكّرات دوستانه، سرزنش هاى ملايم، سرزنش هاى شديدتر، بى اعتنايى و قطع رابطه، و سرانجام زندان و شلّاق و جريمه‌هاى مالى، توبيخ هاى اجتماعى و مانند آن، اينها مراحلى است كه در راه تعزيز انجام مى‌شود، يا به عبارت ديگر مصاديق مختلف امر به معروف و نهى از منكر است.

به همين دليل در مباحث فقهى در بحث حدود و تعزيرات براى اثبات مشروعيّت تعزير روى ادلّه امر به معروف و نهى از منكر، تكيه شده است.

٣- تأثير دو وظيفه الهى‌ «امر به معروف» و «نهى از منكر» در تأمين عدالت اجتماعى و