پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٨ - شرح و جمع بندى

داده‌اند كه هيچ كدام با ظاهر آيه سازگارنيست.

دوّمين آيه اشاره به گروه هايى كه در حال پيكار با مسلمين هستند، مى‌كند و مى‌فرمايد:

«اگر آنها تمايل به صلح نشان دهند تو نيز از در صلح در آى؛ وبر خدا توكل كن كه او شنوا و دانا است»: وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ‌ [١] قابل توجه اينكه اين آيه در سوره‌ «انفال» بعد از آيه‌اى قرار گرفته كه دستور آماده‌باش دائمى و فراهم ساختن هر گونه قوّه و نيرو براى ترسانيدن دشمن مى‌دهد، يعنى هدف نهايى جنگ نيست، و اين هم به منظور تقويت پايه‌هاى صلح است؛ چرا كه اگر آمادگى كامل براى جنگ نباشد، هواى برترى جويى و توسعه‌طلبى بر سر دشمن مى‌زند.

اين نكته نيز قابل توجه است كه‌ «جَنَجُوا» از مادّه جَناحْ به معنى خضوع و تمايل و حركت به سوى چيزى است؛ و مفهومش اين است كه حتى از گفتگوهاى ابتدايى صلح نيز استقبال كن.

تعبير به‌ «تَوَكَّل عَلَى اللَّهِ» (توكل بر خدا كن، گويا اشاره به اين نكته است كه به هنگام اظهار تمايل دشمن به صلح، افرادى شروع به منفى بافى مى‌كنند و هر تمايل به صلحى را فريب و نيرنگ شمرده و با آن مخالفت مى‌نمايند و لااقل وسوسه هايى در آنها پيدا مى‌شود.

قرآن مى‌گويد: «هنگامى كه نشانه‌هاى معقول صلح‌طلبى آشكار شد به آن پاسخ مثبت بده؛ و بر خدا توكل كن، و در عين رعايت موازين احتياط در برابر دشمن به وسوسه‌ها اعتنايى مكن!»

اين آيه از آياتى است كه صلح‌طلبى را به عنوان يك اصل اساسى به حكومت هاى‌

[١]. سوره انفال، آيه ٦١ ..