پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٨ - داستان «جزيه»

اسماء هدايايى از مكّه آورد، و از آنجا كه مادرش هنوز جزء مشركان بود، اسماء از پذيرفتن آن اجتناب كرد و حتّى اجازه ورود را به مادرش نداد، آيه فوق نازل شد، و پيامبر صلى الله عليه و آله به او دستور داد كه مادرش را بپذيرد و هديه‌اش را قبول كند و او را احترام نمايد. [١] به هر حال از اين آيات يك اصل كلّى و عمومى در مورد چگونگى رابطه مسلمانان با غير مسلمانان استفاده مى‌شود كه محدود به زمان و مكان خاصّى نيست، و آن اين كه مسلمين موظّف‌اند كه در برابر هر فرد يا گروه و جمعيّت و هر كشورى كه موضع خصمانه با آنها نداشته باشد و بر ضدّ اسلام و مسلمين قيام نكند و دشمنان اسلام را يارى ندهد، راه مسالمت پيش گيرند، خواه از مشركان باشد يا اهل كتاب!

حتّى اگر جمعيّت يا كشورى در صف دشمنان باشند و تغيير موضع دهند مسلمانان بايد آنها را بپذيرند و با آنها دشمنى نكنند، و معيار، وضع فعلى آنهااست.

داستان «جزيه»

در آيه دوّم كه آن هم جزء آيات سوره‌ «توبه» است، بعد از بيان دستورهاى لازم نسبت به مشركان و بت پرستان به سراغ كفّار اهل كتاب (يهود و نصارى) مى‌رود و مى‌گويد: «با كسانى از اهل كتاب كه نه ايمان به خدا و نه به روز جزا دارند و نه آنچه را خدا و رسولش تحريم كرده حرام مى‌شمردند، و نه آيين حق را مى‌پذيرند پيكار كنيد تا زمانى كه «جزيه» را به دست خود با خضوع و تسليم بپردازند» قاتِلُوا الَّذين لايُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلابِالْيَوْمِ الآخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لايَدينُونَ دينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذينَ اوتُوا الْكِتابَ حَتّى يُعْطوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرونَ‌. [٢] به يقين لحن اين آيه در مورد «اهل كتاب» شديد است، اين به خاطر آن است كه اهل‌

[١]. روح البيان، جلد ٩، صفحه ٤٨١- اين روايت در بسيارى از كتب تفسير و كتاب صحيح بخارى نيز با تفاوت هايى آمده است-..

[٢]. سوره توبه، آيه ٢٩ ..