پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٩ - ٦- نماز جمعه و آثار آموزشى آن

نماز جمعه يكى ديگر از مهم ترين اجتماعات عبادى- سياسى اسلامى است كه تأثير آن در آموزش مستقيم و غير مستقيم جامعه اسلامى، بسيار قوى است.

اين نماز پرشكوه هر هفته يك بار تشكيل مى‌شود، و تمام مسلمانان يك شهر موظف‌اند در يك نماز جمعه شركت كنند. [١] در نماز جمعه دو خطبه قبل از نماز خوانده مى‌شود كه مشتمل بر مواعظ و اندرزها و امر به تقوا و پرهيزكارى، و به ويژه مسائل اجتماعى و سياسى مهم جامعه است كه از يك سو روح و جان را تلطيف كرده و از آلودگيهاى گناه شستشو مى‌كند؛ و از سوى ديگر آگاهى فراوانى به مردم در زمينه معارف اسلامى و رويدادهاى مهمّ اجتماعى و سياسى و چگونگى موضع‌گيرى صحيح در برابر آنها را مى‌دهد، و از سوى سوّم جلب هم‌كارى عموم را براى حلّ مشكلات در پرتو تجديد روح دينى و نشاط معنى فراهم مى‌سازد.

خواندن دو خطبه از واجبات نماز جمعه است؛ و در آداب خطبه در روايات اسلامى و كتب فقهى آمده است كه خطيب بايد صداى خود را چندان بلند كند كه همه مردم صداى او را بشنوند، و به هنگام ايراد خطبه همه بايد خاموش باشند و به سخنان خطيب گوش فرا دهند و رو به سوى او باشند.

شايسته است خطيب مردمى فصيح و بليغ و آگاه به اوضاع و احوال مسلمين و باخبر ازمصالح مسلمين و شجاع و صريح اللهجه در بيان حق باشد، به علاوه حسن اعمال و رفتار او در جامعه سبب تأثير و نفوذ كلامش گردد و زندگى او مردم را به ياد خدا بيندازد.

در خطبه‌ها بايد مسائل مهمّى كه با دين و دنياى مسلمين ارتباط دارد مطرح گردد، و آنچه مورد نياز مردم در داخل و خارج كشورهاى اسلامى و منطقه است، مورد بحث قرارگيرد، و مسائل مهمّ سياسى و اجتماعى و اقتصادى با در نظر گرفتن اولويّتها مطرح گردد، و به مردم آگاهى لازم داده شود؛ و آنها را از توطئه‌هاى دشمنان باخبر سازد، و

[١]. اين عقيده پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام است در حالى كه گروهى از اهل سنت اجازه مى‌دهند نمازهاى جمعه متعدد همانند نماز جماعتهاى روزانه در مساجد مختلف تشكيل شود. (الفقه على المذاهب الاربعة، صفحه ٣٨٥) ..