پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٨ - روح جهاد دفاع است؛ نه تهاجم

خطر جدى ايجاد كند؛ راهى جز سركوبى از طريق جهاد مسلحانه نيست، همانگونه كه در عصر على عليه السلام كراراً اتفاق افتاد.

به تعبير ديگر گر چه پيامبر صلى الله عليه و آله با منافقان مدارا مى‌كرد و نرمش به خرج مى‌داد ولى به گفته سيد قطب در فى ظلال‌القران نرمش جايى دارد و شدت جاى ديگرى، و هر كدام در جاى خودش به كار نرود زيان بخش خواهد بود، بنابراين هيچ مانعى ندارد كه در شرايط خاصى با آنها مدارا شود و در شرايط ديگرى با شدت و خشونت و حتى جهاد مسلحانه برخورد شود. [١]

دهمين آيه و آخرين آيه مورد بحث به مقام شامخ مجاهدان و نيروهاى نظامى اسلام و فضيلت و برترى چشمگير آنان بر ديگران اشاره كرده، مى‌فرمايد: «مؤمنانى كه بدون عذر بيمارى و يا ناراحتى موجه ديگر از جهاد باز نشينند با مجاهدانى كه در راه خدا با مال و جان خود مجاهده مى‌كنند، يكسان نيستند؛ خداوند مجاهدانى را كه با مال و جان خود جهاد مى‌نمايند بر كسانى كه از جهاد خوددارى كرده‌اند، مقام برترى بخشيده و به هر كدام از اين دو (به نسبت اعمال نيكشان) وعده پاداش داده، ولى مجاهدان را بر قاعدان برترى و پاداش عظيمى بخشيده است» لَايَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُوْلِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً وَكُلّاً وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً [٢] به اين ترتيب قرآن مجيد مسلمانان را به دو گروه مجاهدان و قاعدان تقسيم مى‌كند و قاعدان را نيز به دو بخش تقسيم مى‌نمايد افراد ناتوان و معذور و افراد توانا و غير معذور كه بر اثر سستى و كاهلى از شركت در جهاد خوددارى كرده‌اند، سپس درجات عظيم و فضل كبير و مغفرت و رحمت الهى را تنها شامل حال مجاهدان مى‌داند.

[١]. فى ضلال القرآن، جلد ٤، صفحه ٢٥٥ ..

[٢]. سوره نساء، آيه ٩٥..