فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٧ - بررسى فقهى و حقوقى قاعده «التعزير في كلّ معصية» محمد رضا كدخدايى
بودن را براى لزوم تعزير از نظر عقلا منتفى مىسازد و الغاى خصوصيت از اين گونه روايات، دليل ديگرى بر قاعده مزبور را رقم مىزند. (١٠٦)
اشكال اول: ذومراتب بودن گناهان (١٠٧)
در صورتى كه گناهان از نظر رتبه و درجه بندى مساوى باشند، چنين الغاى خصوصيتى موجّه است و چون لازمه اين الغاى خصوصيت، عدم فرق بين كباير و صغاير است، تعميم حكم تعزير به تمام گناهان در غايت اشكال است. از طرفى ديگر، مستفاد از آيات و روايات متعدد آن است (١٠٨) كه اگر كسى از كباير اجتناب ورزد، ديگر گناهان و سيئات او پاك مىشود؛ به عنوان مثال، خداوند متعال در آيه ٣١ سوره نساء مىفرمايد:
{اِءن تَجتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنهَونَ عَنهُ نُكَفِّر عَنكُم سَيِّئاتِكُم وَ نُدخِلكُم مُدخَلًا كَرِيماً } ؛
اگر از گناهان بزرگى كه از آن نهى مىشويد، پرهيز كنيد، گناهان كوچك شما را مىپوشانيم و شما را در جايگاه خوبى وارد مىسازيم.
نقد اشكال اول
در جواب بايد اذعان داشت كه اوّلاً، همان طور كه در مصاديق مذكور در روايات هيچ گونه هم رتبگى براى ترتب تعزير لحاظ نشده است، در الغاى خصوصيت از آن نيز چنين هم پايگى لزومى ندارد، ثانياً، همان طور كه معاصى از نظر شدت وضعف امورى ذو مراتب و مشككاند، همين امر در تعزير كه «بما رأى الحاكم ؛ بنا به مصلحت سنجى حاكم» است نيز لحاظ شده است .
(١٠٦)براى مطالعه بيشتر ر.ك: مكارم شيرازى ، ناصر ، تعزير و گستره آن، ص ٣٠ به بعد.
(١٠٧)صافى گلپايگانى ، لطف اللّه، التعزير: انواعه و ملحقاته، ص ١٤٢. فقعانى، زين الدين على بن على بن محمد بن طى... الدّر المنضود في معرفة صيغ النيات و الإيقاعات و العقود، ج٢، ص١٥٢.
(١٠٨) سوره نساء، آيه ٣١؛ سوره شورى، آيه ٣٧؛ سوره نجم، آيه ٣٢.