فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٣

از آنچه گذشت، روشن مى‌شود كه سه احتمال در معناى اتمام كه در آيه آمده است، وجود دارد:

الف) امر تكليفى ايجابى به اتمام حج و عمره باشد، بدين معنا كه اتمام حج و عمره بعد از شروع آنها، واجب است، هرچند كه مستحب باشند.

ب) امر ارشادىِ شرطى باشد؛ يعنى ارشاد به باقى ماندن مكلّف در احرام و مُحِلّ نشدن وى است، مادامى كه اعمال را به پايان نرسانده است.

ج) امر تكليفىِ وجوبى به حج و عمره كامل و تامّ، با جميع اجزا و شرايط كه وجوب حج و عمره را باهم مى‌فهماند.

٨. اتمام مسابقه

برخى از فقيهان در مسابقه تير اندازى قائل‌اند كه عقد مناضله(تير انداختن)، عقدى لازم است كه مانند ديگر عقود لازم، وفاى به آن و شرط‌هاى آن و نيز اتمام مسابقه ، در صورت اميد به فايده دار بودن ادامه آن ، واجب است. (٤٨)

چنانچه مسابقه بر اين قرار گيرد كه مثلاً هركس زودتر پنج تير را به هدف بزند، برنده باشد، بعد از اصابت پنجمين تير، ديگر لازم نيست مسابقه ادامه پيدا كند؛ هرچند هنوز تير داشته باشند، امّا اگر مساوى باشند، بايد تير اندازى را به اتمام برسانند. همين طور اگر مسابقه بر اين باشد كه هركس اوّلين تير را به هدف زد، برنده باشد، لازم نيست بعد از اصابت اوّلين تير، مسابقه ادامه پيدا كند. همين گونه است اگر از بيست تير، يكى پانزده تير و ديگرى فقط پنج تير را به هدف زده باشد، ديگر فايده‌اى در اكمال تعداد تيرها نيست و اتمام مسابقه لازم نيست. (٤٩)