فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى
٤. اگر متوفّا يك دختر، يك پسر برادر و يك دختر برادر داشته باشد، از نظر قائلان به تعصيب، دختر نصف تركه را مىبرد و نصف ديگر به پسر برادر مىرسد و به دختر برادر، با اين كه با پسر برادر، در يك رتبه قرار دارد، چيزى نمىرسد.
آيه مزبور دلالت دارد كه مردان و زنان همگى ارث مىبرند؛ در حالى كه از نظر قائلان به تعصيب در اين موارد، فقط مردان ارث مىبرند، نه زنان و چنين حكمى بيشتر شبيه حكم جاهليت است كه حقوق زنان را ناديده مىگرفتند؛ چنان كه تفصيل آن خواهد آمد.
اما اينكه بگوييم ظاهر آيه، مشاركت زنان و مردان در خصوص ميراث مفروض است، نه ارثى كه از طريق تعصيب به افراد مىرسد، بطلانش واضح است؛ زيرا براى اين توجيه قرينهاى در آيه وجود ندارد و بر خلاف اطلاق آيه است.
خلاصه اينكه نتيجه قول به تعصيب، بهره مندى مردان از ارث و محروم كردن زنان از آن همچون زمان جاهليت است.
علامه صافى درتفسير اين آيه گفته است:
خداوند با اين آيه، نظام جاهلى مبنى بر ارث بردن مردان و نه زنان، ارث بردن پسر نه دختر ، ارث بردن برادر نه خواهر ، ارث بردن عمو نه عمه ، ارث بردن پسر عمو نه دختر عمو را ابطال كرده و زنان را با مردان در ارث بردن شريك دانسته است هرگاه در قرابت با ميت در يك درجه باشند؛ مانند پسر و دختر، برادر و خواهر، پسر پسر و دختر پسر، عمو و عمه و... بنابراين مطابق اين آيه شريفه، در شريعت مقدس اسلام، هر مردى كه از ميت ارث مىبرد، زن هم درجه با او نيز از ميت ارث مىبرد... پس همان طور كه قول به محروميت هريك از مردان يك طبقه از ارث بردن، نقض اين قاعده مسلّم است، قول به محروميت زنان آن طبقه نيز نقض اين قاعده است ... چنين نظامى ـ كه در آن عنايت اسلام به امور زنان و بالا بردن سطح حقوق مالى