٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٧ - نگرشى بر فقه شيخ مفيد(ره) سليمان عبداللّه آبادى

١ ـ دليل عقلى مى‌تواند عام را تخصيص نمايد:

وليس يخصّ العموم إلاّ دليل العقل و القرآن أو السُنّة. (٢٤)

٢ ـ حكم عقلى به عنوان يكى از قرائن، براى صحّت استناد خبر واحد و درست بودن آن بكار مى‌رود و آن به عنوان يك قاعده در كتاب مختصر كتاب اصول الفقه بيان شده است. عبارت ايشان چنين است:

فأمّا خبر الواحد القاطع للعذر فهو الذي يقترن إليه دليل يفضي بالنّاظر فيه إلى العلم بصحّة مخبره، و ربّما كان الدّليل حجةً من عقل... (٢٥)

خبر واحدى كه مى‌شود به آن عمل نمود و قاطع عذر است، خبرى است كه با دليلى همراه باشد كه آن دليل، صحّت آن خبر را براى ما اثبات كند، چه بسا آن دليل يك حجّت عقلى است...».

مرحوم شيخ مفيد از همين قاعده در مسألؤ اثبات امامت براى فرزندان امام حسين(ع) در مقابل «جاروديّه» ـكه فرقه‌اى از زيديّه هستند و ادّعا مى‌كنند امامت در فرزندان امام حسن(ع) است‌ـ استفاده مى‌كند. مى‌فرمايد:

فإن قالَ قائل مِن أهل الخلاف: إنّ النّصوص التي يروونها الإماميّة موضوعة والأخبار بها آحاد، وإلاّ فليذكروا طرقها أو يدلُّوا على صحّتها بما يزيل الشك فيها والارتياب، قيل له: ليس يضرّ الإمامية في مذهبها الّذي وصفناه عدم التواتر في أخبار النّصوص على أئمتهم(ع)، ولايمنع من الحجّة لهم بها كونها أخبار أحاد لما اقترن إليها من الدّلائل العقليّة فيما سمّيناه وشرعناه من وجوب الإمامة وصفات الأئمّة. (٢٦)

اگر مخالفان ما اشكال كنند كه نصوص اماميّه اخبار آحاد است كه به آنها عمل نمى شود... در جواب گفته مى‌شود: آحاد بودن اخبار مانع از حجّيّت آنها نمى‌شود؛ زيرا اين


(٢٤)مصنّفات شيخ مفيد، مختصر كتاب اصول الفقه، ج٩، ص٣٨.
(٢٥)همان، ص٤٤.
(٢٦)مصنّفات شيخ مفيد، المسائل الجاروديه، ص٤٦.