ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٣ - همهء مردم در موضع مسئوليت در روز قيامت

زنده كند . بگو بآنان زنده خواهد كرد آنها را كسى كه براى اولين بار آنها را بوجود آورده است و او بهمهء مخلوقات دانا است . ) ٢ - ( وَقالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَرُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً ) [ الاسراء ٤٩ و ٩٨ ] ( و آنان گفتند آيا ما پس از آنكه بشكل استخوانهائى در آمديم و پوسيديم با خلقت جديد مبعوث خواهيم گشت . ) اين مضمون در سورهء المؤمنون آيهء ٣٥ و ٨٢ و الصافات ١٦ و ٥٣ و الواقعه ٤٧ و النازعات ١١ و القيامه ٣ نيز آمده است .
٣ - ( وَأَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيها . ) [ الحج آيهء ٧ ] ( و خداوند بر مى انگيزد همهء مردم را كه در قبرها مدفون شده‌اند . ) و مسلم است كه ارواح در قبرها مدفون نمى شوند . اين مضمون در مواردى از آيات شريفه آمده است ، مانند آيهء ٧ از سورهء الحج .
همهء مردم در موضع مسئوليت در روز قيامت امير المؤمنين عليه السلام مى فرمايد : « سپس آنانرا از يكديگر جدا كند براى سؤال از اعمال مخفى و كردارهاى پنهانى كه انجام داده‌اند . » اگر كسى ادعا كند كه احساس مسئوليت نهائى از قضاياى اوليهء فطرت است ، قطعا حقيقتى صحيح را ادعا كرده است . توضيح اين كه هر انسانى كه آلوده به كثافات و صفات زشت نباشد ، با كمال وضوح اين فرياد يا زمزمهء ملكوتى را از درون خود مى شنود كه و مسئول هستى . اشخاصى كه مى گويند : ما چنين صدائى را از درون خود نمى شنويم ، اگر در وضع مغزى و روانى آنان بطور كامل تحليل و بررسى انجام بدهيم ، خواهيم ديد كه آنان حتى آشكار و با معنىترين صدا را كه به خويشتن مى گويد :