ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٥ - آيا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مجتهد بوده است

بمقتضى الاجتهاد فى بعض الوقايع » ( بعضى از مردم مى گويند رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم در بعضى وقايع بمقتضاى اجتهاد حكم مى كرد . ) و خود فخر رازى پس از پاسخ به اشكالات همين نظر را انتخاب كرده است . [١] احمد مصطفى المراغى در تفسير همين آيه مى گويد : « أى عفا عنك ما أدىّ إليه اجتهادك من الإذن لهم حين استأذنوك و كذّبوا عليك فى الاعتذار » [٢] ( يعنى خداوند عفو كرد از تو آنچه را كه اجتهاد تو تقاضا كرد كه موقعى كه آنان از تو اذن خواستند و در عذرخواهى به تو دروغ گفتند ، به آنان اجازه دادى . ) سيد محمد رشيد رضا در تفسير آيهء مزبور مى گويد : « و قد كان الإذن المعاتب عليه اجتهادا منه فيما لا نصّ فيه من الوحى و هو جائز » [٣] ( اذن پيامبر اكرم كه علت عتاب او قرار گرفت ، اجتهادى بود كه پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله در موردى كه نصى از وحى در آن نبوده است و اين اجتهاد جائز است و از پيامبران صلوات اللَّه عليهم واقع شده است و آنان معصوم از خطا نيستند . . . و عصمت در تبليغ وحى است . ) و عده اى ديگر از علماى اهل سنت اجتهاد را كه حتى قابل خطا بوده باشد به پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم نسبت داده‌اند .

[١] . التفسير الكبير ج ١٦ ص ٧٤ تفسير آيه عفا اللَّه عنك لم اذنت لهم .
[٢] . تفسير المراغى ج ٤ ص ١٢٦ تفسير آيهء مزبور .
[٣] . تفسير المنار ج ١٠ ص ٥٤٢ تفسير آيهء مزبور .