فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١١٢٥ - پاره از اصطلاحات تركيبى

بصورت و (تهافت التهافت ص ٥٤٠).

عقل اول و نفس كليه را نيز صورت نامند.

(از مصباح الانس ص ٣٤)

صُورَتِ اولى‌

- مراد از صورت اولى صورت الصور است.

(تفسير ص ١٦٨٦)

صُورَتِ بَدَن‌

- مراد نفس است كه كمال بدن بآنست رجوع بصورت شود.

صُورَتِ بَرزَخى‌

- مراد صورت جسمانيه است.

(مجموعه دوم مصنفات ص ٢٠٤)

صُورَتِ بالذّات‌

- صورت بالذات در مقابل صورت بالعرض است مانند شكل براى كرسى كه صورت بالذات است.

(اسفار ١ ص ١٥٧)

صورتِ بالعَرَض‌

- صورت بالعرض مانند سواد و بياض براى جسم.

(از اسفار ج ١ ص ١٥٧)

صُورَتِ اوَّل و مادَّه اوَّل‌

- (اصطلاح فلسفى). فلاسفه گويند از ناحيه طبيعت مشتركه افلاك ماده اولى كه مشترك بين همه اجسام ارضى است پديد مى‌آيد و از ناحيه اختلاف جوهرى كه افلاك با يكديگر دارند اسجام كثيره كه مختلف الجوهرند پديد مى‌آيد و از ناحيه تضاد نسبت‌ها و اضافات آنها صور متضاده كائنات پديد مى‌آيد و از ناحيه تبدل نسبت‌هاى متضاده و تعاقب حركات و اوضاع فلكيه تبدل صورتها حاصل ميشود يعنى صور متضاده ماده اولى و همين طور همه حركات و اوضاع متناسبه و متضاده فلكى منشأ نظيرى بود در كائنات فاسدات.

(رجوع شود به آراء اهل مدينه ص ٥٩)

صُوَرِ بَسيطَه مَعقُول‌

- (اصطلاح فلسفى) منظور هويت، كميت و كيفيت بود كيفيت صورتى بود براى كميت و كميت هيولاى آن بود چنانكه پيراهن صورت ثوب بود و ثوب صورت نخ بود و نخ هيولاى آن بود و نخ صورت پنبه بود و پنبه هيولاى آن بود، پنبه صورت نبات بود و نبات هيولاى آن بود نبات صورت اركان بود و اركان هيولاى آن بود، اركان صورت جسم بود و جسم هيولاى آن بود جسم صورت جوهر بود و جوهر هيولاى آن بود و بالاخره تا منتهى شده به هيولاى اولى.

(رجوع باخوان رساله در صورت و هيولى ص ٥ شود)

صُورَتِ بِالفِعل‌

- (اصطلاح فلسفى) صورت موجوده در هر شى‌ء صورت بالفعل است در مقابل صورت بالقوه كه صورتى است كه ممكن است جسم بدان متلبس شود.

(از اسفار ج ١ ص ١٥٨)

صُورَتِ بِالقُوَّه‌

- (اصطلاح فلسفى) صورت بالقوه صورتى است كه جسم ممكن است بدان متلبس شود مثلا صورت انسانى براى نطفه بالقوة است.

(از اسفار ج ١ ص ١٥٨)

صُوَر تَجَليَّات‌

- (اصطلاح فلسفى) تمام موجودات صور تجليات اسماء الهيه‌اند و مظاهر شئون اصليه و نسب علميه اويند.

صُورَتِ تَمام‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد از صورت تمام و تمامى، صورت نوعيه است.

(از مصنفات ج ١ ص ١٤)

صُورَتِ تَوليدى‌

- مراد صورتهاى‌