فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٧٢٧ - نكته

از رق مرادات ٣ حريت خاص از رق رسوم و آثار.

سيد شريف گويد: حريت خروج از بندگى كائناتست و قطع جميع علايق.

صاحب لمع گويد: حريت اشارت است بنهايت تحقق عبوديت براى خدا و آن اين است كه هيچ چيزى را مالك نباشد و ملك هيچ كس نباشد در عين آنكه بنده خداست.

ابراهيم شيبانى گويد: من أراد أن يكون حرا من الكون فليخلص فى عبادة ربه فمن تحقق فى عبادة ريه صار حرا مما سواه (طبقات ص ٤٠٤) در شرح رساله قشيريه است. حريت آنست كه بنده در تحت رقيت و عبوديت خلق نباشد و اعراض از كل و اقبال بسوى خداست.

(از حاشيه شرح رساله قشيريه ص ١٥٠ لمع ص ٣٧٧).

و گفته‌اند «الحرية حرية القلب لا غير» (از طبقات ص ٣٣٤).

و گفته‌اند «سعى الاحرار لاخوانهم لا لا نفسهم» (از طبقات ص ٤٣٣).

و گفته‌اند «الحرية موافقة الاخوان فيما فيهم» (از طبقات ص ٥١١).

احمد ابن خضرويه گويد «الحرية تمام العبودية و فى تحقق العبودية تمام الحرية» (از طبقات ص ١٠٤).

جامى گويد: