فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٠٦٠ - ش

(از شطحيات ص ٦٢٣)

شُروط

- رجوع شود به شروط

شُروق‌

- (اصطلاح ذوقى) مراد تابش انوار است و يا تابشى است كه از انوار بالا بر انوار سافله شود و شروق انوار تابشهاى انوار است.

(از ش ص ٣٤١- مجموعه دوم مصنفات ص ١٣٤، ١٣٧، ١٤١)

شره‌

- اين اصطلاح اخلاقى است و ضد عفت است و آن در طرف افراط است و ولوع باشد بر لذات زياد از مقدار واجب.

رازى گويد: «ان الشره و النهم من العوارض الردية العادة من بعد بالالم و المضرة» كه از عوارض و مولودات قوت نفس شهوانيه است.

(اخلاق ناصرى ص ٨٤- رسائل فلسفه زكرياى رازى ص ٧٠)

شَريعَت‌

- (اصطلاح كلامى و عرفانى) شريعت در لغت مشرعة الماء را ميگويند يعنى محلى كه آب مى‌آشامند و در اصطلاح عبارتست از امور دينى كه حضرت عزت عز شأنه جهت بندگان بلسان پيغمبر تعيين فرموده از اقوال و اعمال و احكام كه متابعت آن سبب انتظام امور معاش و معاد باشد و موجب حصول كمالات گردد و شامل احوال خواص و عوام بوده جميع امت در آن شريك باشند چون شريعت مظهر فيض رحمانى است كه رحمت عام است.

(از شرح گلشن ص ٢٩٠) و رجوع بفرهنگ مصطلحات عرفا شود هجويرى گويد: شريعت و حقيقت از عبارات اهل الله است كه يكى از صحت حال ظاهر كند و يكى از فخامت حال باطن (از كشف المحجوب ص ٤٩٨).

در كشاف است كه شريعت عبارت از طريق دين است كه شرع است (كشاف ص ٧١) ابو القاسم قشيرى گويد: شريعت امر بالتزام عبوديت است و «حقيقت» مشاهده ربوبيت و هر شريعتى كه مؤيد به حقيقت نباشد غير مقبول است و هر حقيقتى كه مقيد به شريعت نباشد غير محصول است.

شريعت جهت تكليف خلق ميآيد و حقيقت از طريق و تصرف حق خبر ميدهد (از رساله قشريه ص ٤٣) خواجه عبد الله گويد: «شريعت» همه نفى بود و اثبات بر قالب و هيكل و «طريقت» همه محو كلى باشد و حقيقت همه حيرتست، شريعت را تن شمر و طريقت را دل، و حقيقت را جان، اگر شريعت خواهى اتباع و اگر حقيقت خواهى انقطاع باقى همه صداع (از اسرار التوحيد ص ٣٢٦).

بعضى گويند: شريعت معرفت سلوك الى الله است و حقيقت دوام نظر بسوى اوست و طريقت سلوك طريق شريعت است يعنى عمل بمقتضاى شريعت است يعنى عمل بمقتضاى شريعت (از رسائل خواجه ص ١٢- ٢٢).

و بالجمله مراحل تربيت معنوى عبارت‌اند از شريعت، طريقت، معرفت كه در مرحله اول التزام شريعت و در رتبت دوم بمدد راهنماى معنوى و مرشد، احكام طريقت را نيز ملتزم شود.

(از شرح بر رساله قشريه ص ٩٢).

انصارى گويد: شريعت چراغست،