فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١١٤٦ - ابو ريحان گويد
كفارت طعام دادن مسكينان، يا در مقابله آن روزه داشتن، پس هر كس كه صيدى كشد در حل، و او محرم باشد، و عاجز باشد از فديه دادن، يا از طعام دادن، برو بود كه روزه دارد.
اگر شتر مرغ بود شصت روز، و اگر نتواند هژده روز.
و اگر خر دشتى باشد، يا گاو دشتى سى روز. و اگر نتواند، نه روز. و اگر آهو بود، سه روز.
و اگر محرم باشد در حرم، كفارت وى دو چندين باشد.
و اين كفارت به ترتيب باشد، يعنى:
تا از اول عاجز نشود، دوم روا نبود، اگر چه لفظ «او» اقتضاى تخيير ميكند.
زيرا كه ما از آن بدليل عدول كرديم، چنانكه از ظاهر، «واو» در قول خداى تعالى: فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ، عدول كرديم باتفاق، و بر «او» حمل كرديم كه فايدت تخيير ميدهد.
و از جمله آن روزهاى كه بسبب واجب است، روزه دوم متعه است. دليل بر وجوب اين گفتار قول خداست: فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ، يعنى: هر كه تمتع كند بعمره يا حج، برو بود آنچه او را آسان بود از هدى، و اگر نيابد، سه روز در حج روزه بدارد، و هفت روز چون بازگردد، آن ده روز تمام باشد.
و اين در حج تمتع بود، اول احرام بعمره گيرد، و چون در مكه رود طواف كند، و سعى كند، و تقصير. آنگه حلال شود بر وى هر چه حرام بوده است مگر صيد كردن، زيرا كه در حرم است. و از اين سبب اين را حج تمتع خوانند، از براى آنكه وى را بود تمتع گرفتن از آنچه بر وى حرام بود.
و آن سه روز كه در حج بايد داشت روز هفتم و هشتم و نهم است از ذو الحجه.
و اين سه روز پياپى بايد داشت. اگر باختيار پراكنده دارد، با سر گيرد. و اگر باضطرار باشد، بنا كند. اگر دو روز داشته باشد پيش از عيد، يك روز ديگر پس از ايام تشريق بدارد. و اگر نه، هر سه روز پس از ايام تشريق بدارد. اگر ميسر نگردد، در راه بدارد. و اگر برين هم قادر نبود، چون با خانه خود آيد بر آن هفت روز پياپى دارد.
و از جمله اين روزهايست روزه كفارت اذى حلق الرس.
و اين چنان است كه محرم را روا نيست، در حال احرام، سر تراشيدن. پس اگر وى را رنجى بود از سبب دردى، يا ريشى، يا غير آن، كه از براى آن سر ببايد تراشيدن، سر بتراشد. و آن را كفارت كند بيكى از سه چيز: بروزه يا بصدقه يا بنسك.
و از ائمه هدى روايت كردهاند كه روزه سه روز است، و صدقه شش مسكين را طعام دادن، و نسك گوسفندى بود.
و دليل برين قول خداست: فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ، فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ.