فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٢٦٧ - ع
ارتباط نبوده بلكه عبارت است از ايجاب مرتبط بقبول، يعنى جائى كه ايجاب مقرون به قبول باشد. آنچه به ايجاب انشاء ميشود التزام نبوده بلكه تمليك يا مبادله است و لازمه آن تعهد و التزام افتاده و هيچ يك از اين دو امر، مدلول ايجاب نيست نه بدلالت تضمنى و نه بدلالت التزام چه رسد بدلالت مطابقه. پس التزام حكمى است از احكام عقد، نه آنكه خود عقد و يا جزء عقد باشد. بلكه مىشود گفت از لوازم آن نيز نبوده بلكه از عوارض مفارقه است، يعنى ممكن است از آن منفك شود.
(از كليات ص ٦٠)
عَقدِ انقِطاع
- در كليات حقوقى آمده است:
قوام عقد متعه به مهر است و اجل.
پس اگر در متن عقد تعيين مهر نشود عقد باطل است و از اين حيث شباهت بعقود معاوضى دارد.
چنانكه در متن عقد ذكر اجل نشود بقول بعضى عقد باطل است و بقول بعض ديگر عقد منقطع بعقد دائم منقلب ميشود اين قول مستند است بروايت ضعيفى كه عمل بآن مشكل و تطبيق آن با قواعد مشكلتر است و احتياط در طلاق و تجديد عقد خواهد بود.
علاوه بر لزوم ذكر مهر ضمن عقد و ذكر اجل كه از اركان آن محسوب است مختصات ديگرى براى آن ذيلا ذكر ميشود:
١- طلاق و لعان و خلع و ظهار در عقد منقطع جارى نيست.
٢- عدم توارث و لو شرط توارث شده باشد.
٣- عده غير حامل بعد از دخول و انقضاء اجل يا بذل بمدت دو حيض است.
٤- عدم استحقاق نفقه و قسم.
و اگر حيض نشود و حائضشدنش غير ممكن نباشد عده او چهل و پنج روز كه نصف عده دائم باشد خواهد بود.
عده حامل پس از انقضاء اجل يا بذل مدت وضع حمل است.
عده وفات مثل دائم چهار ماه و ده روز است و در صورتى كه داراى حملى باشد عدة او ابعد الأجلين است يعنى هر يك از وضع حمل يا اجل دورتر و عقب تر باشد عده بآن تمام خواهد شد.
٥- بر خلاف عقد دائم كه بدون اجازه زن عزل جايز نيست در مورد متعه جايز است
عَقدِ حَمَل
- (اصطلاح منطقى) و عبارت از ثبوت محمول براى موضوع است توضيح آنكه ميان مصاديق موضوع، مفهوم آن ارتباطى است و ميان موضوع و مصاديق موضوع با محمول نيز ارتباط است مثلا در قضيه «انسان كاتب است» اولا اين قضيه منحل بدو جزء ميشود يكى كلمه انسان و ديگر كلمه كاتب كلمات انسان و كاتب دو لفظاند كه دال بر دو معنى ميباشند و از نظر منطق غير از مقصود دلالتى خود آن دو لفظ چيزى مورد نظر نمىباشد و آنچه مورد نظر است مفهوم انسان و مفهوم كاتب است و ميدانيم كه مفهوم انسان و كاتب را نيز مصاديقى است كه هر يك از دو مفهوم با مصاديق خود ارتباط دارند نوع ارتباط كلى با افراد خود. و ميدانيم كه مصاديق انسان در قضيه فوق همان مصاديق كاتب است پس افرادى مانند زيد و عمرو و بكر را در قضيه فوق دو ارتباط است يكى