و كسى را كه قضاى روزه بر ذمت باشد، و قضاى آن نتواند داشتن تا كه رمضان ديگر درآيد، روزه رمضان بدارد، آنگه قضا كند آن را كه بر وى بود. و اگر توانست كه قضا بدارد، و نداشت، روزه ماه رمضان بدارد، و هر روز را از گذشته كفارت دهد بآنكه مسكينى را طعام دهد، آنگه آن را قضا كند.

و اگر روزه قضا را پيش از زوال بگشايد، بزه‌مند شود. و اگر پس از زوال بگشايد، كفارت آن را سه روز روزه ببايد داشت، يا ده مسكين را طعام بايد داد. و روايت كرده‌اند كه كفارت اين كفارت ماه رمضان است.

و روزه كفارت واجب بود پياپى داشتن، و اگر بضرورت بگشايد بر آنكه داشته باشد بنا كند، و اگر باختيار گشاده باشد باسر بايد گرفت اگر در ماه اول باشد. و اگر در ماه دوم باشد، و ازين ماه چيزى داشته، بزه‌مند شود، اما بنا تواند كرد، بدليل قول خداى تعالى:

وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ‌، يعنى: بر شما در دين حرجى نكرده است.

و با سر گرفتن روزه در دوم ماه حرج است، بايد كه مرتفع بود.

و روزه نذر و عهد واجب بود بسبب عهد و نذر.

دليل وجوبش قول خداى تعالى: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ. و نذر عقد واجب است، پس وفا كردن بآن واجب بود.

ايى ديگر فرمود: وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذا عاهَدْتُمْ‌، يعنى: وفا كنيد بعهد خدا چون عهد كرده باشيد و امر مطلق وجوب را باشد.

پس اگر نذر مقيد باشد بزمانى كه آن را مثلى نباشد، چنانكه گفته باشد: اين آدينه كه مى‌آيد يا هر آدينه‌اى، لازم باشد آن روز معين و زمان معين روزه داشتن.

و اگر وى را مثل بود، چنانكه گفته باشد آدينه‌اى، لازم باشد وى را آدينه‌اى از آدينه‌ها. و اگر معين نباشد مخير باشد هر روز كه اختيار كند.

پس اگر روزه نذر معين بگشايد، كفارت ماه رمضانش لازم باشد، و اگر پياپى شرط كرده باشد، واجب بود پياپى داشتن.

اگر باضطرار بگشايد، بنا كند. و اگر باختيار بگشايد، استيناف كند، اگر از نيمه نگذشته باشد. و اگر گذشته باشد، بنا كند.

و اگر نذر معين موافق رمضان افتد، يا موافق روزى كه حرام باشد روزه وى، نذر منعقد نشود، براى آنكه روزه نذر در ماه رمضان نرود، و روزه روزى كه حرام بود روزه داشتن معصيت باشد.

و روزه كفارت جزاء الصيد واجب است، و دليلش قول خداى تعالى: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ‌، يعنى: اى مؤمنان صيد مكشيد، و حال آنكه شما محرم باشيد. وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ هَدْياً بالِغَ الْكَعْبَةِ أَوْ كَفَّارَةٌ طَعامُ مَساكِينَ أَوْ عَدْلُ ذلِكَ صِياماً، يعنى: و هر كه از شما متعمدا صيدى بكشد برو بود جزاء مثل آن كه كشته باشد از صيد، و آن هدى باشد رسيده بكعبه، يعنى: آن را آنجا كشند، يا