هجويرى گويد بدان كه نماز عبادتى است كه از ابتداء تا انتها مريدان از راه حق اندر آن يابند و مقامشان اندر آن كشف گردد چنانكه طهارت مريدان را بجاى توبت بود و تعلق به پيرى بجاى قبله و قيام بمجاهدت نفس بجاى قيام و ذكر دائم بجاى قرائت و تواضع بجاى ركوع و معرفت نفس بجاى سجود و تشهد بجاى انس و سلام بجاى تفريد از دنيا و بيرون آمدن از بند مقامات (از كشف المحبوب ص ٣٨٧ مصباح ص ٣٨٥).

و صلات خدمت و قربت و وصلت است، از سر هر دو «كون» برخيز و بآب طهور بحضور دل طهارت كن و سجاده عبوديت باز كن و قدم بندگى عارفانه بر آن نه در شرع آن عبادت مخصوصى است كه مجموع افعال و هيآت مخصوصه است با نيت و از اهم وظائف‌

«الصلاة عمود الدين»

و آن بر دو قسم است يكى صلاة واجب و ديگر مستحب نمازهاى واجبه عبارتند از نمازهاى يوميه و نماز ميت، طواف، قضاء، يوميه و نماز جمعه ...

از كشاف ج ١ ص ٩٤٤- شرح لمعه ص ٧٩- فخريه ص ٩١- عروة ص ١٩٣)

صَلاة آيات‌

- (اصطلاح فقهى) آيات جمع آيت است يعنى علامت و اين نماز واجب ميشود در موقع حدوث علاماتى مانند كسوف شمس، خسوف قمر، زلزله، باد سياه و بطور كلى هر امرى كه موجب خوف و ترس مردم عادى شود از حوادث سماوى. در نماز آيات نيت، تكبيرة الاحرام و قرائت حمد و سوره واجب است در دو ركعت در هر ركعت پنج ركوع و دو سجده است باين طريق كه ابتداء تكبيرة الاحرام گفته و بعد از حمد و سوره ركوع كند و بعد سر بلند كند و مجددا حمد و سوره خواند و ركوع كند تا پنج دفعه و در ركعت دوم هم همين عمل را تكرار كند و تواند كه يك سوره را پنج قسمت كند بر پنج ركوع.

(از شرح لمعه ج ١ ص ص ٧٩- ٩٤- عروة ص ٢٩٠)

صَلَواتِ احتياط

- (اصطلاح فقهى) نمازهاى احتياط نيز مانند ساير نمازها است در شرائط كه بعد از احراز آن شرائط نيت ميكند و تكبيرة الاحرام گويد. و بعد فاتحة الكتاب خواند و دو سجده انجام دهد و سلام و تشهد او نيز مانند ساير نمازهاست و آن يك وقت يك ركعتى است و يك وقت دو ركعتى است اذان، اقامه، قنوت و سوره در نماز.

احتياط نيست. و بايد آن را با خفات خواند نه جهر.

صَلاة استِخاره‌

- (اصطلاح فقهى) نمازى است كه براى استخاره ذات الرقاء گذارند بدين ترتيب كه ابتدا دو ركعت نماز بخواند و بعد بگويد «اللهم انى أستخير بعلمك و أستقدرك بقدرتك و اسألك من فضلك العظيم فانك تقدر و انا لا اقدر و تعلم و انا لا اعلم و انت علام الغيوب»