فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٦٩٨ - ح

با قرار وى باشد، خاك در آنجا نريزند.

و اگر جلد و رجم جمع شوند، اول صد تازيانه بزنند، و بگذارند تا بهتر شود، آنگه رجم كنند.

ابتدا بسنگسار كردن، گواهان كنند اول، و اگر اقرار كرده باشد، ابتدا امام كند، بعد از آن كسانى كه حاضر باشند از مسلمانان آنان كه عدل باشند.

و تازيانه امام زند و يا كسى كه امام وى را دستورى دهد در آن.

و اگر به گواه ثابت شده باشد، تولاى آن گواهان كنند.

و حد بر مرد برانند بر آن هيئت كه وى را ديده باشند در زنا كردن، اگر برهنه باشد يا با لباس.

و در زمانى كه سخت گرم باشد از گرماى نيم روز، يا سرماى بامداد كه سخت سرد باشد، حد نزنند.

و تازيانه سخت زنند بر جمله اعضاى وى بغير سر و فرج وى. و مرد را بر پاى زنند، و زن را نشسته و جامه وى بر وى محكم بسته.

و روا بود خواجه را كه بنده خود را حد زند بى‌دستور امام.

و دليل بر اين اجماع طائفه است. و از رسول ص روايت كرده‌اند كه وى فرمود:

«اقيموا الحدود على ما ملكت ايمانكم».

(معتقد الاماميه ٤٩٣، ٤٩٧).

حَدِّ إنسان‌

- (اصطلاح عرفانى) از نظر نظر فلسفى حد انسان «حيوان ناطق» و «حيوان ناطق مائت» است.

و نزد اهل ذوق طرد صفات رذيله است و آنكه وارسته از خلق و تجلى بصفات حسنه و متخلق باخلاق الله است.

جامى گويد: