فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٨٣٩ - د

د

دائِرَه‌

- (اصطلاح هيئت و رياضيات) خطى كه محيط به سطح مستدير بوده و ممكن باشد در داخل آن نقطه فرض كرد كه فاصله تمام خطوط مستقيمه خارج آن نسبت بدان مساوى باشد و گاه دائره اطلاق بر سطح مستدير شود كه محاط بدان خط باشد و آن خط محيط و نقطه مركز آن باشد و خط مستقيمى كه از مركز آن عبور كند و بمحيط آن وصل شود قطر آنست.

(دستور ج ٢ ص ٩٦- تفسير ص ٢١٠)

دائِرَةُ الارتِفاع‌

- (اصطلاح هيوى) دائرة الارتفاع عبارت از دائره بزرگى است كه عالم را بدو نيم كرده و دائره افق را بر زواياى قوائم قطع كند و بمركز شمس مرور كند و يا از دو قطب افق عبور كند.

(دستور ج ٢ ص ٩٦)

دائِره اوّل السَّماوات‌

- (اصطلاح هيوى) عبارت از دائره بزرگى است كه ميان شمال و جنوب را جدا كرده و از دو قطب افق و دو قطب دائره نصف النهار عبور كند و دو قطب آن دو نقطه شمال و جنوب است و حد فاصل ميان آن و افق عبارت از خط مشرق و مغرب است و آن خطى است كه دو قطب دائره نصف النهار را بهم ميپيوندد.

(از دستور ج ٢ ص ٩٦) و به عبارت ديگر ...

عبارت از دايره بزرگى است كه به دو سمت رأس و قدم عبور كند و نيز بدو نقطه مشرق و مغرب و از اين جهت دايره مشرق و مغرب هم نامند و دو قطب آن قطب جنوب و شمال بود و دايره نصف النهار را در دو نقطه سمت رأس و قدم قطع كند و بر خلاف دايره ارتفاع كه متغير است اين دايره ثابت است ...

دائِرةُ الافُق‌

- (اصطلاح هيوى) دائره افق دائره عظيمى است كه ميان آنچه از فلك ديده ميشود يعنى نيمه مرئى و نيمه نامرئى آن را جدا ميكند و دو قطب آن سمت رأس و سمت پا است و دوائر موازى فوق را ارتفاع و دوائر زير را مقنطرات گويند.

(از دستور ج ٢ ص ٩٦)

دائِرةُ البُروج‌

- (اصطلاح هيوى) منطقه‌ايست در فلك ثامن كه منطقة البروج هم گويند.

(ار كشاف ص ٤٧١)

دائِره صَغيره‌

- (اصطلاح هيوى) يا