فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١١٤٧ - ابو ريحان گويد
از آنكه ده مسكين را طعام دهد يا جامه كند، يا بندهاى آزاد كند. و اين سه روز پياپى داشتن واجب بود.
دليل اين آنست كه خداى تعالى فرمود:
لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما عَقَّدْتُمُ الْأَيْمانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساكِينَ مِنْ أَوْسَطِ ما تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ، يعنى: خداى شما را مواخذه نكند بسوگندهائى كه بر سر زبانهاى شما رود بىقصد، و ليكن شما را مواخذه كند بآن سوگندها كه بقصد خورده باشيد و خلاف كرده، كفارت آن ده مسكين اطعام دادن است، يا ده مسكن را جامه كردن، يا بندهاى آزاد كردن. پس اگر نتواند، سه روز روزه بايد داشتن.
(معتقد الاماميه ص ٢٨٤، ٢٩٣)
صَومِ مارت مَريم
- (ملل و نحل) و آن را صوم سيده نيز گويند و آن روز اول آب بود و مارت سيده را گويند از روزهاى مسيحيان است.
صوم المستحب
- (فقهى) رجوع بروز سنت شود
صَومِ نَينوا
- (ملل و نحل، گاهشمارى) و نينواى نام شهر است بشام و اين شهر يونس پيامبر است و نام يونس يونان است و نزد ترسا چنان بود كه يونس سه شبانهروز در شكم ماهى ببود و اين علامتى بود ببودن عيسى زير زمين سه شبانهروز و صوم نينوى نيز سه روز باشد پيش از روزه بزرگ و اول او روز دوشنبه و فطرش روز پنجشنبه است.
و روزه بزرگ ترسايان هفت روز باشد و آغاز روزه از دوشنبه كنند كه هميشه آخرش روز شنبه و ...
(از التفهيم ص ٢٤٨) درباره نينوى بحث است.
صَومِ وَصال
- (اصطلاح فقهى) عبارت از روزه دو روز يا سه روز متوالى بدون افطار است باستناد عمل حضرت رسول كه در بعضى از روزهاى ماه رمضان سه روز متوالى بدون افطار روزه ميگرفتند (از كشاف ص ٩٤٣)
صَومَعَه
- (اصطلاح عرفانى) صومعه عبادتگاه و در اصطلاح مقام توجه دل را گويند و قطع علاقه از ما سوى اللّه را گويند.
(سير و سلوك ص ٢- مصباح الهدايه ص ٣٢٤).
امير قاسمى گويد:
در صومعه و دير مغان هيچ سرى نيست
كز آتش عشق تو در آن سر شررى نيست
ذرات جهان آينه سر الهند
در كوچه ما عاشق صاحب نظرى نيست