هر گاه عام بعموم افراد مفهوم خود يگان يگان و بالانفراد شامل گردد بطورى كه هر يك از آنها مستقلا و منفكا از ديگرى مشمول آن شود- در اين صورت عام را عام افرادى گويند مانند اطعم المساكين كه مفاد آن وجوب اطعام بر فرد فرد مساكين است بطورى كه هر يك از افراد مساكين مستقلا و فى حد نفسه واجب الاطعام ميباشد بديهى است در اين صورت حكم وجوب اطعام كه در ظاهر حكم واحد است در تحليل عقلى بچندين حكم مستقل و مجزى از يكديگر منحل شده و به نسبت تعداد نفرات مساكين تعدد مييابد- و در حقيقت بدان ميماند كه آمر در حين توجيه خطاب بمكلف، فرد فرد مساكين را بوى نشان داده و بگويد اطعم هذا- اطعم هذا ... و هذا ....

الى آخر.

بنا بر اين اگر مكلف مثلا بيك مسكين اطعام نمايند در حقيقت فقط يك تكليف از تكاليف متعدده را بجا آورده است و بهمين جهت فقط نسبت بانجام آن يك تكليف مصاب و نسبت بترك بقيه تكاليف عقاب‌هاى- متعد خواهد ديد به نسبت تعداد بقيه تكاليف عقوبت‌هاى متعدد مى‌بيند.

ب-

عامّ مَجموعى‌

- هر گاه عام بجمع افراد مفهوم خود (با قيد اجتماع آنها در گرد يكديگر) شامل شود- بطورى كه آن افراد من حيث المجموع و با هيئت اجتماعيه مشمول آن شوند در اين صورت عام را عام مجموعى گويند- مانند (اطعم ستين مسكينا) كه مفاد آن وجوب اطعام بر مجموعه ستين مساكين است نه بر فرد فرد آنها- يعنى مادامى كه آن افراد از حيث عدد مكمل، و بصورت يك هيئت شصت نفرى در نيامده‌اند مشمول آن عنوان نشده. و واجب الاطعام نمى‌گردند.

پس در اين مورد حكم وجوب اطعام، حكم واحد و بسيطى ميباشد كه فقط با اطعام بيك هيئت كامله شصت نفرى قابل انجام است. بنا بر اين اگر مكلف تمام شصت نفر را اطعام نمايد تنها يك واجب را اداء نموده و تنها بيك ثواب نائل ميگردد. و اگر بهيچ يك از آنها اطعام نكند تنها يك گناه مرتكب شده و فقط يك عقاب مى‌بيند- و نيز اگر پنجاه و نه نفر از آن شصت نفر را اطعام و تنها يك نفر را منها كند عملش كان لم يكن و بمثابه ترك كل خواهد بود.

ج- عامل ابدالى: هر گاه عام بر يكايك افراد مفهوم خود شامل شود لكن نه بر سبيل احاطه و استغراق كه بر سبيل بدليت- بطورى كه فقط يكى از افراد بوجه لا على التعيين مشمول آن شود- در اين صورت عام را عام ابدالى گويند مانند أطعم مسكينا كه مفاد آن وجوب اطعام فقط بر يك مسكين است ليكن بطور لا على التعيين.

در اين مورد نيز حكم وجوب اطعام، حكم واحد و بسيطى است كه فقط با اطعام بيك فرد از مساكين قابل انجام ميباشد- بنا بر اين اگر مكلف بيك مسكين اطعام نمايد، تمام تكليف را انجام داده و به ثواب آن (كه فقط يك ثواب است) نائل ميشود و اگر بهيچ يك اطعام نكند يعنى اطعام همه را ترك گويد فقط يك عقوبت خواهد ديد.