فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٧١٩ - نكته

(از اسفار ج ٣ ص ٨- دستور ج ٢ ص ٣٧)

حَركَتِ كُلّ‌

- (اصطلاح فلسفى) حركت فلك الافلاك را گويند كه همه افلاك و كواكب را نيز بگرداند و حركت اول هم نامند رجوع شود به حركات افلاك.

حَركَتِ كَمّى‌

- (اصطلاح فلسفى) حركت در كم عبارت از انتقال تدريجى از كميتى بكميتى ديگر ميباشد و آن بر چهار نوع است كه عبارت از نمو، ذبول، تخلخل و تكاثف باشد.

(از اسفار ج ١ ص ١٠٨- دستور ج ٢ ص ٢٣)

حَركَتِ كَيفى‌

- (اصطلاح فلسفى) حركت در كيف عبارت از انتقال تدريجى جسم است از حالتى و كيفيتى بحالت و كيفيت ديگر با بقاء صورت نوعيه آن حركت مانند تسخن و تبرد آب كه استحاله هم مينامند و مانند انواع ملكات و مانند قوت و ضعف.

(از شفا ج ١ ص ٤٤- اسفار ج ١ ص ١٠٨- دستور ج ٢ ص ٢١)

حَركَتِ مُستَديره‌

- (اصطلاح فلسفى) حركت مستديره عبارت از حركت دورانى مانند حركات افلاك است در مقابل حركت مستقيميه.

(از دستور ج ٢ ص ٢٥- شفا ج ١ ص ١٢٦)

حَركَتِ مُستَقيمه‌

- (اصطلاح فلسفى) حركت مستقيميه عبارت از حركتى است كه واقع بر خط مستقيم باشد و در اصطلاح عبارت از حركت اينيه است اعم از آنكه مستقيم باشد يا منحنى يا مستدير (از دستور ج ٢ ص ٢٦- شفا ١ ص ١٢٦.

٢٢٣، ١٣٦)

حَركَتِ وَضعى‌

- (اصطلاح فلسفى) حركت در وضع عبارت از انتقال جسم است از هيآت وضعيه خاص بهيآت وضعيه خاص ديگر بر سبيل تدريج مانند حركت استداره افلاك و اجسام متحرك بحركت استداره و مانند شخص ايستاده كه بنشيند و بنا بر اين حركت وضعيه منحصر در حركت استدارى نيست.

(از دستور ج ٢ ص ٢٥- شفا ج ١ ص ص ٢٥٧- قبسات ص ٧٧- شرح منظومه ص ٨٥)

حَركَتِ نَفسانى‌

- (اصطلاح فلسفى) حركت نفسانى حركتى است كه مبدأ محرك آن شعور و اراده باشد و يا حركتى است كه سبب محركه آن داخل در آن باشد باضافه شعور كه حركت ارادى هم گويند.

(از اسفار ج ١ ص ٢٥٦- مصنفات ج ١ رساله ٥ ص ٢٣)

حَركَتِ نَقلى‌

- (اصطلاح فلسفى) اطلاق بر حركت اينى و گاه بر حركت استحالى نيز ميشود كه حركت كيفى باشد لكن اغلب همان حركت اينى است.

ز شفا ج ١ ص ١٣٢، ١٤٢- ج ٢ ص ٥٣٦ و رجوع بحركت شود.)

حرم‌

- (اصطلاح عرفانى و فقهى) مراد از حرم مقام بيرنگى است و مقام بيخودى است.

انصارى گويد: بدان كه حرم دو است، ظاهر و باطن، حرم ظاهر كعبه است كه قبله مؤمنانست و در ميان حرم باطن كعبه‌ايست‌