بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٧٥ - ٧/ ٩ تحمل ناملايمات
٥١٠ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: آگاه باشيد كه كارِ بهشت [همچون] زمين درشت و ناهموار است.
آگاه باشيد كه كارِ دوزخ [همچون] زمين نرم و هموار است.[١]
٥١١ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: بهشت، كوه درشتى است كه با ناملايمات، در ميان گرفته شده است و دوزخ را هوسها احاطه كردهاند. آگاه باشيد كه هر كس درِ رنجى برايش باز شود، به بهشتْ نزديك شده است و هر كس درِ هوسى برايش گشوده شود، به دوزخْ نزديك شده است.
٥١٢ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: اى قوم من! تا مىتوانيد در طلب بهشت بر آييد و با تمام توان، از آتش بگريزيد، كه جوينده بهشت و گريزنده از آتش، خواب ندارند. بدانيد كه آخرت، امروز، پوشيده در ناملايمات است. بدانيد كه دنيا احاطه شده در شهوات است.
٥١٣ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: چون خدا بهشت و دوزخ را آفريد، جبرئيل را به سوى بهشت فرستاد و فرمود: «به آن و آنچه در آن براى اهلش آماده ساختهام، بنگر».
جبرئيل به بهشت آمد و به آن و آنچه خدا در آن براى اهلش آماده ساخته بود، نگريست. پس باز گشت و گفت: به عزّتت سوگند كه هر كس آوازه آن را بشنود، وارد آن مىشود!
خداوند، دستور داد و ناملايمات، بهشت را در ميان گرفتند. پس فرمود:
«حال باز گرد و آنچه را در آن جا براى اهلش آماده ساختهام، تماشا كن».
جبرئيل به سوى بهشت باز گشت و ديد كه پوشيده از ناملايمات شده است.
نزد خداوند باز آمد و گفت: به عزّتت سوگند كه مىترسم هيچ كس وارد آن نشود!
[١]. سيّد رضى رحمه الله در المجازات النبويّة، پس از ذكر حديث، نوشته است: ... اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله، كار بهشت را همانند زمين حَزن- يعنى سخت و ناملايم- معرّفى كرده، از اين روست كه همان گونه كه زمين ناملايم، سخت است، كار براى بهشت هم سخت و دشوار است. و ايشان- كه درود و سلام بر او باد- براى توضيح، افزوده:« حَزنٌ بِرَبوَةٍ( ناملايم ناهموار)» و به ناملايم تنها اكتفا نكرده و ناهموار را هم افزوده است و ناهموار، تپّه بلند است. و از اين روست كه تحمّل آن، سختتر است و پيمودنش دشوارتر. در مقابل، در كار جهنّم نيز به« سَهل( آسانى)» اكتفا نكرده و« سَهوَة( هموار)» را هم اضافه كرده تا روشن كند كه راه آن، آسان است و براى انجام دهنده آن سبُك.