بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٥ - يج - و اين چند عامل

٦٤٠ امام صادق عليه السلام: كسى كه غيبت نكند، به بهشت مى‌رود. كسى كه خشم نگيرد، به بهشت مى‌رود و كسى كه حسادت نورزد، به بهشت مى‌رود.

٦٤١ كنز العمّال‌- به نقل از عبد الرحمان بن عبد اللَّه بن عتبة بن مسعود-: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «از صدقه، آن است كه جان، آزاد كنى و گردن، باز كنى».

گوينده‌اى گفت: آيا اين دو، يكى نيستند؟

فرمود: «نه. اوّلى، آزاد كردن بنده است و دومى، كمك كردن در پرداخت بهاى [آزاد كردن‌] اوست».

گوينده گفت: اگر نتوانستم اين كارها را انجام دهم، چه كنم؟ فرمود:

«گرسنه‌اى را سير مى‌كنى، يا تشنه‌اى را آب مى‌دهى».

گوينده گفت: اگر نتوانستم؟ فرمود: «امر به معروف و نهى از منكر مى‌كنى».

گفت: اگر نتوانستم؟ فرمود: «عاريت دادن حيوانى پرشير[١] و مهرورزى با يك خويشاوند [، صدقه توست‌]».

گفت: اگر باز هم نتوانستم؟ فرمود: «آزار خويش را از مردم باز مى‌دارى».[٢]

٦٤٢ مسند ابن حنبل‌- به نقل از براء بن عازب-: باديه‌نشينى خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و گفت: اى پيامبر خدا! كارى به من بياموز كه مرا به بهشت بَرَد.

فرمود: «سؤالى كوتاه، ولى مهم پرسيدى. جان، آزاد كن و گردن بگشاى».

باديه‌نشين گفت: اى پيامبر خدا! مگر اين دو، يكى نيستند؟

فرمود: «نه. آزاد كردن جان، آن است كه خودت به تنهايى، بنده‌اى را آزاد كنى و گشودن گردن، آن است كه در آزاد كردن بنده، كمك [مالى‌] نمايى.

نيز حيوانى پرشير را عاريت بده و به خويشاوند ستمگر، نيكى كن. اگر توان اينها را نداشتى، گرسنه‌اى را غذا و تشنه‌اى را آب بده و امر به معروف و نهى از

[١]. يعنى شترى يا گوسفندى پرشير را در اختيار فقيرى گذارى تا از شير آن استفاده كند و در پايان، خودِحيوان را برگرداند.

[٢]. يعنى اگر هيچ كار خيرى از اين قبيل از تو بر نمى‌آيد، پس لااقل شرّى به كسى مرسان!