بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٧ - ١/ ٤ بهشت آخرت

گفتم: نام آن رودخانه چيست؟ گفت: بهشت مأوا. گفتم: آيا در وسط آن، بهشت ديگرى وجود دارد؟

گفت: آرى، بهشتِ عدن، كه در وسط بهشت‌هاست. ديوار بهشت عدن، از ياقوت سرخ است و ريگ‌هايش مرواريدند. گفتم: آيا بهشت ديگرى هم در آن، وجود دارد؟ گفت: آرى، بهشت فردوس. گفتم: ديوار آن، چگونه است؟

گفت: واى بر تو! بس كن كه دلم را ريش كردى. گفتم: نه! اين، تويى كه با من چنين كردى. گفتم: دست از تو بر نمى‌دارم تا وصفش را برايم كامل كنى و از ديوارش برايم بگويى.

گفت: ديوارش، نور است. گفتم: اتاق‌هاى آن، چگونه است؟ گفت: آنها از نور پروردگار جهانيان اند.

٢٨ امام باقر عليه السلام: بهشت‌هاى نام‌برده در قرآن، عبارت‌اند از: بهشت عَدْن (دست نخورده)، بهشت فردوس (پَرديس/ باغ)، بهشت نَعيم (ناز و نعمت)، و بهشت مأوا (آسايش). خداوند عز و جل، بهشت‌هاى ديگرى نيز دارد كه با اين بهشت‌ها در ميان گرفته شده‌اند و از اين بهشت‌ها، هر بهشتى را كه مؤمن دوست داشته باشد و دلش بخواهد، به او مى‌دهند، و در آنها از هر گونه نعمتى كه بخواهد، برخوردار مى‌شود.

٢٩ امام باقر عليه السلام: بهشت‌ها، چهار تايند؛ چرا كه خداوند مى‌فرمايد: «و براى كسى كه از مقام پروردگارش بترسد، دو بهشت است». اين، در جايى است كه شخص به طرف شهوتى از شهوات دنيا كه گناه است، هجوم مى‌آورد و در همان حال، به ياد مقام پروردگارش مى‌افتد و از ترس او، آن شهوت را رها مى‌كند. اين آيه در باره چنين كسى است. اين دو بهشت، براى مؤمنان و پيشتازان است.

و سخن او كه: «و پايين‌تر از آن دو، دو بهشت ديگر است»، يعنى پايين‌تر از آنها در رتبه، نه پايين‌تر از آنها در قُرب [و نزديكى به خداوند]. اين دو بهشت، براى اصحاب يمين‌اند، و عبارت اند از: بهشت نعيم (ناز و نعمت) و بهشت مَأوا (آسايش).