بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢١ - واژه«جنت» در قرآن و حديث

حمل قول الشاعر:* من النّواضح تَسقى جنّة سحقاً* وسميت الجنة إما تشبيها بالجنة في الارض وإن كان بينهما بون، وإما لستره نعمها عنّا المشار إليها بقوله تعالى: «فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ»[١].[٢]

جنّت، هر بوستان داراى درختانى است كه درختانش، زمين آن را مى‌پوشانند. خداوند عز و جل فرموده است: «براى سبائيان در محلّ سكونتشان، دو باغ در سمت چپ و راست بود»، «و دو باغشان را به دو باغى ديگر، تبديل كرديم» و «چرا وقتى تو به باغت وارد شدى» گفته شده كه به درختان پوشاننده [ى زمين‌] «جنّت» گفته مى‌شود و بر همين نظر، اين گفته شاعر حمل مى‌شود: «از شتران آبكشى كه باغ را به سختى، آب مى‌دهند». بهشت، «جنّت» ناميده شده، يا به جهت شباهتى كه ميان باغ‌هاى زمين و بهشت وجود دارد، هرچند فاصله زيادى ميان آنهاست ويا به خاطر پوشيده بودن نعمت‌هاى آن از ماست كه در اين گفته خداى بلندمرتبه، به آن اشاره شده است: «و هيچ كس از آن مايه شادمانى كه براى ايشان اندوخته شده، خبر ندارد».

امّا به نظر «آرتورجِفْرى»، ريشه واژه «جنّت»، آرامى يا سُريانى است كه در اين زبان‌ها تخصيص معنايى يافته و به معناى «پاداش نيكوكاران» به كار رفته است.

هورو ويتس، ريشه اين واژه را از فرهنگ و دين يهود مى‌داند و آن را با تركيب «gan eden (بهشت آسمانى)» كه در تورات (سِفْر پيدايش: ٢/ ١٠٩) به كار رفته، هم‌معنا مى‌شمرد.[٣]

واژه «جنّت» در قرآن و حديث‌

واژه «جنّت» و مشتقّات آن در قرآن، ١٤٧ بار در چهار معنا به كار رفته است:

١. بهشت آدم ابو البشر، يعنى جايگاهى كه وى و همسرش حوّا، قبل از منتقل شدن به دنيا در آن جا زندگى مى‌كردند و از آسايش كامل، برخوردار

[١]. سجده: آيه ١٧.

[٢]. مفردات الفاظ القرآن: ص ١١٨.

[٣]. دانش‌نامه جهان اسلام: ج ١١ ص ١.