بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٧٧٧ - ٣ اشكال سندى در روايت سعيد بن زيد
٣. اشكالِ سندى در روايت سعيد بن زيد
حديث «عشره مبشَّره»، از دو راوى، نقل شده كه يكى از آن دو، سعيد بن زيد است كه خودش را در شمارِ ده بهشتىِ بشارت داده شده به بهشت، آورده است.
اين روايت به طرق مختلف زير، از سعيد بن زيد، نقل شده است:
طريق اوّل: از عبد الرحمان بن اخنس[١].[٢] طريق دوم: از رياح بن حارث[٣].[٤] طريق سوم: از زياد بن علاقه[٥].[٦] طريق چهارم: از عبد الرحمان بن حميد[٧].[٨] طريق پنجم: از عبد اللّه بن ظالم[٩].[١٠] طريق ششم: از ابو الطفيل[١١].[١٢]
[١]. سنن أبى داوود: ج ٤ ص ٢١٢ ح ٤٦٤٩.
[٢]. او خود در كتب جرح و تعديل، مستور شمرده شده و راوى از او يعنى محمّد بن طلحه هم توسّط ابن معين و ديگران، تضعيف شده است( ر. ك: فتح المغيث: ص ١٣٥- ١٤٥، تهذيب التهذيب: ج ٥ ص ١٤٤).
[٣]. مسند ابن حنبل: ج ١ ص ٣٩٧ ح ١٦٢٩.
[٤]. اين روايت، از متفرّداتى است كه نوه او از وى نقل كرده است و مضمون آن به صورت مضطرب، نقل شده است.
[٥]. المعجم الأوسط: ج ٤ ص ٣٣٩ ح ٤٣٧٤.
[٦]. طريق اين روايت، واحد است و زياد بن علاقه هم منحرف از اهل بيت عليهم السلام بوده است( ر. ك: تهذيب التهذيب: ج ٢ ص ٢٢٧ الرقم ٢٤٤٦). همچنين حسن بن صالح، ذمهاى بسيار دارد( ر. ك: تهذيب التهذيب: ج ١ ص ٥٥٤- ٥٥٦).
[٧]. سنن الترمذى: ج ٥ ص ٦٤٧ ح ٣٧٤٧.
[٨]. وى به تصريح نسايى ضعيف شمرده شده است( ر. ك: الضعفاء و المتروكون: ص ٢٣٦).
[٩]. سنن أبى داوود: ج ٤ ص ٢١١ ح ٤٦٤٨.
[١٠].« روى عن البخارى و صرّح النسائى و الدارقطنى بعدم صحّة الطريق»( الضعفاء الكبير: ج ٢ ص ٢٦٧. نيز، ر. ك: فضائل الصحابة، نسايى: ص ٢٨، العلل، دارقطنى: ج ٤ ص ٤٠٩).
[١١]. المعجم الأوسط: ج ٢ ص ٢٨٩ ح ٢٠٠٩.
[١٢].« هذا الطريق من منفردات رواته»( المعجم الأوسط: ج ٢ ص ٢٨٩- ٢٩٠) و« محمّد بن بكير الحضرمى صاحب الغرائب»( تهذيب التهذيب: ج ٥ ص ٥٠ الرقم ٦٧٩٤).