عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٥٨
در جنگ خيبر، مسلمانان مجروح را به لشكرگاه (پست امداد) انتقال مىدادند. سپس كسانى را كه خونريزى داشتند، به رجيع (اورژانس) منتقل مىكردند. «١» در پست اورژانس تعدادى از زنان امدادگر به درمان مجروحان مىپرداختند.» در اولين روز عمليات، حدود پنجاه نفر از مجروحان مسلمان، جهت درمان و پانسمان به اين پست انتقال يافتند. «٣» در جنگ خندق، مناسبترين مكان براى اورژانس در نظر گرفته شد. اين مكان، در انتهاى شهر مدينه و در ابتداى خاكريزها و سنگرها در كنار خندق قرار داشت. در نتيجه حمل مجروحان از پست امداد به قسمت مركزى شهر، بسهولت امكانپذير بود. به دستور پيامبر (ص)، چادر درمانى در كنار مسجد بر پا شد و سرپرستى آن را «رُفَيْدَه» به عهده گرفت كه مجروحان و بيماران را در آن درمان مىكرد. «٤» همچنين نقل شده است كه خواهر رفيده- به نام كُعَيْبَه- چادر درمانى ديگرى برپا كرده بود كه در آن به درمان بيماران و مجروحان مشغول مىشد. «٥» البته بعضى نقلها هر دو را يكى دانستهاند. «٦» سعد بن معاذ از مجروحان اين نبرد بود. به فرمان رسول خدا صلى الله عليه و آله وى را به اين چادر انتقال دادند كه تحت درمان قرار گرفت. پيامبر اسلام (ص) هر صبح و شام از سعد در اين چادر عيادتمىكرد. البته سعد بعدها براثر شدت جراحات به شهادت رسيد. «٧» ج- مجروح به كجا منتقل شود؟
پس از درمان مجروحان در پست اورژانس، چنانچه نياز به ادامه درمان باشد، او را به بيمارستان محل سكونت يا شهر همجوار منتقل مىكنند و اگر سلامتىاش را بازيافته يا