عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٢
شكايت حضرت على (ع) از اختلاف نيروها امام على (ع) در حكومت پنج ساله خود كه پيوسته با مخالفان و ياغيان در ستيز بود، در هر حال وحدت و هماهنگى نيروها را وجهه همّت خويش قرار داد و در هر مناسبتى كه پيش مىآمد، نيروها را به وحدت و يكپارچگى دعوت كرده، از خطر پراكندگى و ناهمگونى برحذر مىداشت. در پارهاى از موارد از وحدت نيروهاى دشمن سخن به ميان مىآورد و با شگفتى تمام از تفرقه و اختلاف نيروهاى خود زبان به گلايه مىگشود.
آن حضرت هنگامى كه «بُسر» مأمور معاويه به حوزه حكومت وى تجاوز كرده بود، ياران خود را مورد خطاب قرار داد و فرمود: آگاه باشيد! بُسر از طرف معاويه به ما حمله كرده است و من اين جمعيّت را فاتحان و غلبهكنندگان بر شما مىبينم. اين امر به خاطر اتحاد و اجتماع آنان بر باطلشان و تفرقه شما از حقّتان است. «١» در برخى از متون سخن حضرت با تأكيد ويژهاى كه همراه با سوگند است نقل شده است. «٢» در اين سخن پربار اميرالمؤمنين صلوات اللَّه عليه چه زيبا رابطه مستقيم بين وحدت و پيروزى و تفرقه و شكست مجسم شده و به قول محمد عبده در توضيح فرمايش آن حضرت، چند چيز از جمله اجتماع دلها و وحدت كلمه در هر كجا كه جمع شود عامل نيرومندى براى پيروزى است؛ حق با چندگانگى و عدم هماهنگى يارانش، ضعيف و ناتوان مىشود و باطل با يگانگى و هماهنگى حاميانش، قوى و نيرومند مىگردد. «٣» آن حضرت در جنگ صفّين ضمن خطبهاى فرمود: ... مبادا اين جمعيت (اهل شام) بر باطلشان مجتمع و متحد باشند و شما از حق خود متفرق شويد، تا باطل آنان بر حق شما پيروز گردد. «٤» در جاى ديگرى ضمن گله و شكايت از بىتحركّى و بىتفاوتى نيروها فرمود: شگفتا!