براستى كه جنگ داراى شرّى شتابكار و طعمى ناگوار و جرعه‌هايى تلخ و گزنده است. پس هر كسى كه براى آن از پيش آماده باشد و ابزار و امكاناتش را فراهم كند و به هنگام فرا رسيدنش از زخمهاى مرگ‌آور آن نرنجد و نهراسد، چنين كسى ميدان‌دار نبرد است و هر كه قبل از رسيدن لحظه مناسب و بدون كوشش بصيرانه، آن را پيش اندازد سزايش آن است كه گروهش را زيانمند و خود را نابود كند. «١» امام حسين (ع) در اين فراز از سخنشان به مسأله آمادگى و تداركات اشاره كرده، اهميت آن را براى مردم كوفه بيان مى‌كند.
نقش تداركات در جنگ‌ با نگرشى به جنگهاى صدر اسلام درمى‌يابيم كه رسول اكرم (ص) و امير مؤمنان (ع) به تداركات توجه داشته و نقش آن را از ياد نمى‌بردند، و اين كار را مورد توجه قرار مى‌داد. گاه با توصيه و سفارش به رزمندگان و گاه با شركت دادن زنان در جنگ براى انجام كارهاى تداركاتى. ليكن بايد به اين نكته توجه داشت كه چون سپاه اسلام در آن روز به صورت خودكفا حركت مى‌كرد مسأله تداركات به شكل امروزى آن مطرح نبود، بلكه در آن زمان هر كس توان بيشترى داشت، زير بازوى برادر خود را مى‌گرفت. اما در عين حال فرماندهان به اين موضوع توجه داشته و به هنگام لزوم اقدام مى‌كردند. نكته ديگر اينكه در آن زمان سپاهيان اسلام تلاش مى‌كردند كه بيشتر نيازمنديهاى خود را از غنايم دشمن تدارك كنند كه در خلال بحث به آن اشاره خواهيم كرد.
الف- غزوه ذى قرد:
رسول خدا (ص) در اين غزوه، سعد بن عباده را با سيصد نفر در مدينه گذاشت تا در غياب وى از شهر مدينه پاسدارى كنند و خود با اصحابش به جبهه شتافتند. سعد در