مقاومت در سر داشتند بكلّى از بين رفت و بدين طريق مكه بدون مقاومت ساكنانش به دست سپاهيان اسلام فتح شد.
پيامبر صلى الله عليه و آله در فتح مكه از شيوه‌هاى متعددى استفاده كرد تا رعب بيشترى در دشمن ايجاد كند كه به برخى از آنها اشاره كرديم. علاوه بر آنها، تاكتيك ديگرى نيز به كار برد تا تأثير روشهاى ديگر را حتمى و قطعى گرداند:
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله سپاه را به گروههايى تقسيم كرد و بر هر يك فرماندهى گماشت. سپس فرمان داد كه «زبير بن عوام» با گروه همراهش از «كدا» وارد شود. «سعد بن عبادة» بزرگ خزرجيان از «ثنية كدا» به شهر درآيد و «خالد بن وليد» با همراهانش از پايين مكه وارد شود. همه نيروها دستور داشتند كه دست به شمشير نبرند و آهنگ كشتن كسى نكنند. اين فرمان پيامبر (ص) بود. «١» با توجه به نكات زير معلوم مى‌شود كه استفاده از اين تاكتيك تنها براى ايجاد رعب و هراس بوده است تا تسليم شدن دشمن را بدون خونريزى قطعى گرداند:
١- حرمت حرم و مكه ايجاب مى‌كرد كه شهر بدون درگيرى و خونريزى فتح شود؛ زيرا چنانچه حفظ حرمت حرم از سوى مسلمانان رعايت نمى‌شد و امنيت آن به دست آنان از ميان مى‌رفت، بهانه‌اى به دست ديگران مى‌افتاد تا حرمت آن را پاس ندارند و به خاطر منابع خويش در آن ناامنى ايجاد كنند.
٢- حضور مسلمانان در نزديك شهر مك عوامل پيروزى و شكست ٣٤٤ ب - خيبر:
ص : ٣٤٣ ّه، بقدرى ناگهانى بود و دشمن را غافلگير ساخته بود كه فرصت و انديشه هر گونه مقابله و مقاومت را از دست داده بودند.
٣- تسليم شدن «ابوسفيان» و اعلان امان دادن از سوى وى، امكان هر نوع درگيرى را نفى مى‌كرد.
بنابراين دليلى ندارد كه پيامبر صلى‌اللَّه عليه وآله به‌منظور محاصره شهر مكه از چند سو به شهر درآيد. پس معلوم مى‌شود كه اين تاكتيك تنها به منظور ايجاد رعب و هراس بيشتر در دل دشمن اعمال شده است. در پى همين تدبيرها و چاره‌انديشيها بود كه شهر مكّه بدون‌