خندق داد و با يك تقسيم‌بندى عادلانه و حساب شده، از كار تعداد محدود مسلمانان، نتيجه‌اى بسيار عالى و موفّقيت‌آميز گرفت. «١» حفر خندق‌كه طول آن در حدود دوازده هزار ذراع «٢» و پهناى آن بقدرى بود كه زبده‌ترين نيروهاى سواره‌نظام نمى‌توانستند از آن عبور كنند، «٣» با سازماندهى حساب شده و تقسيم كار صحيح توسط پيامبر (ص) درمدت شش روز به پايان رسيد. «٤» در نتيجه، سدّ دفاعى استوارى در برابر دشمن ايجاد گرديد و سپاه احزاب كه براى نابودى اسلام متحّد شده بودند، شكست خورده و پراكنده شدند.
سازماندهى در پيكار احد پيامبر اكرم (ص) در سازماندهى سپاه خويش از اصول و تاكتيكهاى جنگى نوينى استفاده مى‌كرد و از نيروهاى اندك خويش سازمانى متشكل و استوار تشكيل مى‌داد.
قرآن مجيد خطاب به پيامبر (ص) مى‌فرمايد:
«وَ اذْ غَذَوْتَ مِنْ اهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ وَاللَّهُ سَميعٌ عَليمٌ» «٥» (اى پيامبر) به يادآر صبحگاهى را كه از خانه خود به منظور صف‌آرايى مؤمنان براى جنگ‌ بيرون آمدى (تا براى مؤمنان پايگاههايى جهت نبرد با دشمن آماده سازى) و خدا (به همه گفتار و كردار تو) شنوا و داناست.
پيامبر (ص) در پيكار احد، سپاه اسلام را آرايش نظامى داد وياران خود را براى نبرد آماده ساخت. اگر شانه كسى بيرون از صف بود، او را منظم مى‌كرد و صفها را چنان مستقيم مى‌آراست كه گويى تيرها در تيردان مى‌چيند. «٦» در اين آرايش به تعدادى از