نيروها كه سن آنها زير چهارده سال بود، اجازه شركت در ميدان نبرد را نداد. «١» آن حضرت پس از آماده‌سازى و تصفيه نيروها «٢» در دامنه كوه احد اردو زد وكوه را پشت سر قرار داد. در سمت چپ كوه كه درّه‌اى قرار داشت و احتمال زياد داده مى‌شد كه دشمن از آن نقطه نفوذ كند (همان گونه كه بر اثر سهل‌انگارى تيراندازان و رها كردن آن تنگه، دشمن از آن نقطه نفوذ كرد و ضربه خود را بر پيكر سپاه اسلام وارد آورد) تيراندازانى به منظور حفظ تأمين سمت چپ سپاه گماشت. «٣» سپس سپاه خويش را سه قسمت كرد؛ مهاجران به فرماندهى حضرت على (ع) انصار به فرماندهى سعد بن عباده و تيراندازان به فرماندهى عبداللَّه بن جُبَيْر آنگاه خود نيز زير پرچم انصار نشست و دستورات مهمّى در مورد حفاظت از تنگه استراتژيك احُد صادر كرد. «٤» شكل سازماندهى‌ تشكّل يگانهاى يك سپاه، درگذشته كه از تكنيك و سلاحهاى پيشرفته برخوردار نبودند، با امروز كه در نظام ارتشها پيشرفتهاى چشمگير و شگفتى رخ داده، متفاوت است، ولى در برخى از اصول و ضوابط سازماندهى، تفاوت چندانى ندارد. رواياتى در اين زمينه موجود است كه به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:
١- از امام على (ع) نقل شده است كه آن حضرت هرگاه تصميم به نبرد مى‌گرفت، لشكرها و تيپها را آماده و سازماندهى مى‌كرد و ميان قبايل جدايى مى‌افكند (يعنى بافت يگانها را بر مبناى قبيله‌اى قرار مى‌داد) و براى هر يك از تيپها و لشكرها فرمانده تعيين مى‌كرد. صفوف را منظّم مى‌ساخت و نيروهاى سواره نظام را گروه‌بندى كرده و سازمان مى‌داد. سپس براى نبرد حركت مى‌كرد. «٥»