عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠٤
چه بسيار مردم قريهاى را در حالى كه به ظلم و ستم مشغول بودند هلاك نموديم و اينك آن شهرها از بنيان ويران است و چه چاه و قناتها كه معطل ماند و چه قصرهاى زيبا و عالى كه بىصاحب گشت.
امام على (ع) فرمود: اقوام پيشين به جرم ارتكاب گناهان هلاك شدند ... وقتى كه دامن به گناه آلوده ساختند، عقوبت بر آنان نازل شد. «١» (مانند قوم نوح، عاد، ثمود و ...).
امام صادق (ع) در تفسير آيه «ذلِكَ بِانَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً انْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِانْفُسِهِمْ» «٢» خدا نعمتى را كه به قومى عطا كرده تغيير نمىدهد تا آن قوم خود تغيير كنند، فرمود: خداوند حكم قطعى كرده است. نعمتى را كه به بندهاى مىدهد از او پس نمىگيرد، مگر آنكه مرتكب گناهى شود و سزاوار خشم و انتقام خداوندى گردد. «٣» ملتى كه به گناه رو آورده است، مايه وحدت ندارد و تنها شكل ظاهرى آنها به هم نزديك است، اما دلهاشان از هم پراكنده است. هر كسى سرگرم خواستههاى نفسانى خود است و به هيچ چيز جز احتياجات آنى و شيطانى خود نمىانديشد. چنين ملتى ايده خدايى ندارد تا او را به آرمانهاىعالى و كمالجويى رهنمون سازد. قرآن درباره دشمنان اسلام چنين مىفرمايد:
«لا يُقاتِلُونَكُمْ جَميَعاً الَّا فى قُرىً مُحَصَّنَةٍ اوْ مِنْ وَراءِ جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَديدٌ تَحْسَبَهُمْ جَميعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى ذلِكَ بِانَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ» «٤» (يهوديان از ترس) عليه شما بسيج نمىشوند مگر در دژهاى محكم يا از پشت ديوارهاى (نفوذناپذير، زيرا) دشمنى و كارزار بين خودشان سخت است. شما آنها را جمع مىپنداريد، ولى دلهاشان از هم پراكنده است؛ زيرا آنان مردمى نابخردند و تعقل نمىكنند.
سرنوشت چنين ملتى كه راحتطلب، دل مرده، آسايشجوست چيست؟ جز اينكه در برابر دشمن نتواند مقاومت كند و در نتيجه نابود شود؟ زيرا چنين ملتى از درون پوسيده و متلاشى شده است و ديگر وجود خارجى يك ملت به هم پيوسته را ندارد.