عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢١٣
برخى از گناهانى كه ممكن است مورد ابتلاى رزمندگان باشد، اشاره مىكنيم.
الف- فرار از ميدان مصاف با دشمن:
كسى كه سلاح را به زمين بگذارد و از ميدان نبرد بگريزد ناگزير به ذلت و خوارى مىافتد. اميرمؤمنان (ع) فرمود:
به خدا سوگند كه فرارتان خشم خدا را برمىانگيزد و مايه خوارى حتمى و ننگ ابدى خواهد بود. گريز از نبرد بركت را از زندگى باز مىگيرد و سايه مرگ را بر آن مىگستراند. «١» چه خسران بزرگى است كه انسان به زندگى ذلتبار راضى شود و آخرت را به دنيا بفروشد و عزت و سرافرازى را با ذلت و خوارى عوض كند. امام على (ع) فرمود:
ترس از دشمن و فرار از جبهه، نابودى دنيا همراه با ذلت و خوارى را به دنبال دارد و فرار كننده مستحق آتش جهنم است. «٢» خداى سبحان مىفرمايد:
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، هنگامى كه با انبوه كافران در ميدان نبرد روبه رو شديد، به آنها پشت نكنيد و هر كس در آن هنگام به آنها پشت كند- مگر در صورتىكه هدفش كنارهگيرى از ميدان براى حمله دوباره يا به قصد پيوستن به گروهى (از مجاهدان) بوده باشد- چنين كسى گرفتار غضب پروردگار خواهد شد و جايگاه او جهنم و چه بد جايگاهى است. «٣» در نبرد صفين، قلب لشكر امام على (ع) همچنان در قلب لشكر معاويه پيش مىرفت.
امّا جناح راست لشكر با تهاجم احمد بن مسلمه (از لشكر معاويه) روبه رو شد و عقبنشينى كرد و پا به فرار گذاشت. على (ع) مالك اشتر را به تعقيب آنان فرستاد تا آنها را بازگرداند، همين كه آنان به مواضعشان بازگشتند، امام خطاب به آنان فرمود: «هر گريزنده از جنگ (و سرباز فرارى) بداند كه خداوند را به خشم مىآورد و خويشتن را به